Tagarchief: dijkversterking

5000 verticale drains versnellen inklinkproces

CeTeau
Lees het gehele artikel

Om te zorgen dat de grond draagkrachtig genoeg is, worden 5000 verticale drains in de grond geplaatst met een totale lengte van 45 kilometer drainage. CeTeau is verantwoordelijk voor de installatie van verticale drains.

“Onze bijdrage in het project van de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg is het voorkomen van restzettingen”, vertelt Gatze van der Meer, General Manager van CeTeau BV. “Wij gebruiken hiervoor verticale drains om de zettingsgevoelige bodemlagen versneld in te laten klinken. Verticale drainage is het meest kostenefficiënt gebleken om grond met een hoge waterspanning, zoals dijkgrond, in een korte tijd te consolideren. Per dag installeren wij op de dijkversterking ongeveer 5 kilometer aan verticale drains. Iedere drain gaat gemiddeld 10 meter diep de grond in. In combinatie met een voorbelasting voeren we het poriënwater via de drains af naar een goed drainerende zandlaag op het maaiveld.”

Uitdagingen

Het verticaal draineren brengt ook meteen een aantal uitdagingen met zich mee.  Zoals logistiek, de beperkte ruimte op een dijk, de draagkracht van de dijk en het beperken van eventuele hinder voor omwonenden. Gatze: “Met onze machines drukken we de drain de grond in, in plaats van trillen of boren. Daarmee beperken we eventuele overlast en wordt versmering van grondlagen en de drain voorkomen. Omdat onze machines zwaar zijn, moeten we rekening houden met de draagkracht van de dijk. Gelukkig beschikken we over een grote vloot machines en zetten we in eerste instantie altijd het kleinst mogelijke materieel in. Onze machines draaien op extra schone brandstof en zijn van stage IV-motoren, hierdoor zijn wij emissiearm.”

In hogere versnelling

Dankzij de verticale drainage wordt het inklinkproces van de bodem versneld. Gatze: “Het duurt slechts maanden in plaats van jaren voordat de zettingscurve genoeg is afgevlakt. De grond klinkt snel in zodat, in het geval van de dijkversterking, de vervolgwerkzaamheden voor een sterke dijk zo snel mogelijk van start kunnen gaan.”     

Innovatieve monitoring van zakbakens

Basteime-LocatorOne
Lees het gehele artikel

Voor de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg wordt een scala aan innovatieve technieken ingezet. Eén daarvan is de Locator One. Een Nederlandse ontwikkeling voor het meten van verzakkingen en deformaties. Het innovatieve karakter zit voornamelijk in de combinatie van autonoom en nauwkeurig meten met een hoge voorspelbaarheid van de data.

Zoals in deze special uitgebreid beschreven, wordt in de komende vijf jaar de dijk tussen Gorinchem en Waardenburg verhoogd, verbreed en versterkt over een totale lengte van 23 kilometer. Om gedurende de aanleg de controle te houden over de ophogingen, wordt normaliter het dijklichaam door een landmeter ingemeten. Als gevolg van de vette kleigrond is dit zwaar werk en niet geheel zonder gevaar, zoals aanrijd- en struikelgevaar. Met als doelstelling het verhogen van de veiligheid op de bouwplaats tezamen met een wens voor innovatie, bleek Locator One de ideale toepassing voor het project. “Welke voordelen het toepassen van de Locater One zou gaan opleveren wisten we een jaar geleden bij de start van het project nog niet exact, maar we waren op zoek naar innovatieve en meer veilige meetmethoden. We hebben met elkaar geïnvesteerd in dit concept, omdat we er in geloofden. Nu in de realisatiefase zien we wat het oplevert!”, vertelt Pieter van Dueren den Hollander, disciplineleider Geodesie Heijmans.

Schematisch overzicht van de werking van de Locator One.

Ontwikkeling van de Locator One

Richtlijn Geodesie en SODAQ hebben drie jaar gewerkt aan de ontwikkeling van de Locator One. Ze hebben hiervoor zelfs een apart bedrijf voor opgericht: Basetime. “De naam Basetime is een samenvoeging van baseline en time, de twee factoren die de basis vormen van onze betrouwbare precisiemetingen”, legt Robbert Woltering van SODAQ uit. “Basetime levert nauwkeurige,  betrouwbare en veilig ingewonnen data op ieder gewenst tijdstip. Hiermee kunnen we de opdrachtgever feitelijk ontzorgen door de gehele zakbaakmonitoring uit handen te nemen en specifiek naar wens afgestemde data op het bureau van de geotechnisch specialist af te leveren”, aldus Martijn Arkesteijn van Richtlijn Geodesie. “De Locator One devices zijn te koop, te huur of te leasen.”

Zekerheid over de kwaliteit van de dijk

Voor wie deze dagen op het traject Gorinchem-Waardenburg loopt, fietst of met de auto rijdt, kan de Locator One zien. In totaal worden 210 van deze meetapparaten geplaatst op meer dan 300 zakbakens. Maar hoe werkt het systeem? Er worden stalen buizen met een exacte lengte van twee meter, met aan de onderzijde een vlakke stalen plaat (de voetplaat) van ongeveer 70 bij 70 centimeter, op het oorspronkelijke maaiveld geplaatst. Aan de onderzijde van deze plaat zit ook een stuk buis die in de grond geduwd wordt, zodat het geheel stabiel staat. Deze constructie wordt een zakbaak genoemd en heeft als doel de verwachte inklinking en zetting als gevolg van de verhoging van de dijk te kunnen meten. Voordat de werkzaamheden van start gaan, zijn er op de dijk allerlei proeven en sonderingen gedaan, die inzicht geven in de ondergrondse aardlagen.  Op basis hiervan heeft de geotechnisch ingenieur sterkteberekeningen kunnen uitvoeren, waarmee de verwachte zettingen en deformaties berekend zijn. Hoe betrouwbaarder de metingen uitgevoerd kunnen worden, hoe beter de voorspelling getoetst kan worden en hoe meer zekerheid de opdrachtgever krijgt over de kwaliteit van de dijk.

Tot op de millimeter nauwkeurig

Bovenop de zakbaak wordt een Locator One gemonteerd om automatisch de hoogte van de voetplaat en daarmee het oorspronkelijke maaiveld, te bepalen. Nadat het systeem is geïnstalleerd en de eerste metingen zijn uitgevoerd, kan de aannemer beginnen met het aanbrengen van extra grond en zand. De Locator One meet dagelijks de verticale beweging van het oorspronkelijke maaiveld, evenals het niveau en de dikte van de toegevoegde grondlagen. Dit laatste gebeurt door een geijkte radarsensor die de afstand meet van de Locator One tot aan de bovenzijde van de aangebrachte zand/grondlagen. De geautomatiseerde sensor meet de exacte positie van de zakbaak met een nauwkeurigheid van maximaal 5 millimeter in de Z-richting en 3 millimeter in de X-Y-richting. De Locator One garandeert een hoge precisie en 95 procent resultaat, waardoor minimaal 95 procent van de geplande metingen tot betrouwbare data leiden.     

De Locator One wordt gemonteerd bovenop een zakbaak.

Betrouwbare voorspelling

De ruwe meetgegevens worden ontvangen in de cloud-omgeving. Deze worden vervolgens in de Basetime rekenomgeving verwerkt tot betrouwbare coördinaten en overige informatie waar de afdeling geotechniek behoefte aan heeft.  Tot slot wordt de data middels een API gekoppeld aan het beheersysteem van de afdeling geotechniek, waarmee de geotechnici direct alle informatie vanachter hun bureau kunnen analyseren. Optioneel kan de data ook middels een dashboard gepresenteerd worden. Door de combinatie van nauwkeurige data op een vooraf gedefinieerd tijdstip, weet de geotechnisch ingenieur een meer betrouwbare voorspelling te geven van te verwachte zettingen en de resterende periode tot aan de stabilisatie. Hierdoor kan er winst behaald worden op de totale projectplanning en logistiek.

Veilig en duurzaam

Naast nauwkeurigheid en voorspelbaarheid is veiligheid een derde belangrijk voordeel van deze innovatieve manier van meten. Waar normaal landmeters de metingen verrichten, wordt dit nu gedaan door de Locator One in het veld. Woltering: “De landmeters kunnen veel gerichter ingezet worden voor specialistische werkzaamheden waar de kennis en vaardigheden van de landmeter een meerwaarde hebben. Daarmee verminder je de aanwezigheid van mensen op de bouwterreinen. Deze vermindering van menselijke aanwezigheid verhoogt de veiligheid op een bouwplaats. Het is zelfs aangetoond dat met de inzet van de Locator One er 25 keer minder bewegingen zijn van mensen op een bouwplaats.” Arkesteijn vult aan: “Een bijkomend en daarmee vierde voordeel is dat je door vermindering van het aantal verkeersbewegingen ook minder CO2-uitstoot hebt. De landmeter hoeft immers niet meer met de auto van en naar de verschillende meetlocaties te rijden, behalve als de zakbakens opgelengd moeten worden om ze weer boven de extra aangebrachte grondlagen te laten uitsteken. Bovendien is de Locator One voorzien van een zonnecel en supercapacitor, waardoor er geen vervuilende batterijen nodig zijn en het bijdraagt aan een vermindering van CO2 tijdens de looptijd van het project. Tevens is het device zo ontworpen dat het altijd te repareren valt en niet bij de minste schade weggegooid hoeft te worden.”

De Locator One bewijst zijn meerwaarde niet alleen bij het monitoren van dijkverzwaringen, maar ook bij allerhande andere grondverplaatsingen, zoals bij bagger- en bouwterreinen. Het wordt ingezet door bouwbedrijven, maritieme bedrijven, geodetische en geotechnische ingenieurs en asset managers die zich bezighouden met object- en grondmonitoring.

Visual Locator One

Samenwerking 

Graaf Reinaldalliantie heeft innovatie hoog in het vaandel staan en draagt bij aan deze doelstelling middels het gebruik van de Locator One. De data wordt met de gewenste nauwkeurigheid ingewonnen op het afgesproken tijdstip, waardoor de geotechnisch specialisten een betrouwbaardere voorspelling van de zetting kunnen maken. Maar de grootste winst zit in een verhoging van de veiligheid en een significante reductie van de CO2-uitstoot op het project.

Arkesteijn en Woltering zijn trots dat zij hun innovatie in kunnen zetten. ‘Het is een grote stap en we zijn trots op de samenwerking binnen dit project. We hebben allemaal passie voor land en water en versterken elkaar op deze manier. Samen kunnen we de grote ambitie waarmaken om alle Nederlandse dijken toekomstbestendig te maken.’     

Op weg naar een leefbare en veilige dijk

Dronefoto-gebied
Lees het gehele artikel

Tussen nu en 2050 wordt in Nederland de grootste dijkversterkingsoperatie ooit uitgevoerd. In totaal wordt 400 kilometer dijken in het rivierengebied versterkt. Het traject Gorinchem-Waardenburg is één van de eerste trajecten. Voor dit project is gekozen voor een nieuwe samenwerkingsvorm, een alliantie tussen Waterschap Rivierenland en de aannemerscombinatie Waalensemble.

Om een ramp te voorkomen, moeten de Nederlandse dijken aan strenge veiligheidseisen voldoen. Dit wordt periodiek getoetst. Deze toetsing is uniek in de wereld en biedt een actueel beeld van onze waterveiligheid. De laatste toetsingsronde uit 2011 toonde echter aan dat delen van de dijk langs de Waal tussen Gorinchem en Waardenburg niet voldoen aan de nieuwe wettelijke veiligheidsnorm. Daarop is besloten dit deel met een lengte van ruim 23 kilometer als één van de eerste trajecten te versterken. 

Werkzaamheden bij de Crobsche Waard.

Bijzondere samenwerking

Na een uitgebreide verkennings- en planuitwerkingsfase is op 7 juni 2021 de realisatie gestart. “De werkzaamheden zullen vijf jaar duren, in 2026 zal de dijk weer voldoen aan de veiligheidsnorm”, legt Niek Ridderbos, alliantiemanager Graaf Reinaldalliantie uit. “Er zijn vier faalmechanismen die worden aangepakt: piping, macroinstabiliteit binnenwaarts, macroinstabiliteit buitenwaarts en hoogtetekort. De dijkversterking is onderdeel van het Hoogwaterbeschermingsprogramma en valt onder het Deltaprogramma van het Rijk. Bijzonder in dit traject is de samenwerking tussen het waterschap (opdrachtgever) en Waalensemble. Het Waalensemble wordt gevormd door Heijmans, GMB en de Vries & van de Wiel met Royal HaskoningDHV als adviserende partij. Samen vormen zij de Graaf Reinaldalliantie.  Door een alliantie aan te gaan wil Waterschap Rivierenland de kennis van de aannemer volledig benutten bij het ontwerpen van deze nieuwe dijk en overdrachtsverlies voorkomen bij faseovergangen.”

Monitoren voor veiligheid

Terwijl de werkzaamheden in volle gang zijn, gaat het leven voor de omwonenden en aanliggende bedrijven gewoon door. Dat brengt een aantal uitdagingen met zich mee, zoals veiligheid. Om de veiligheid te borgen is ingezet op een grootschalige monitoring en bouwkundige opname van woningen: meer dan 700 woningen en schuren staan langs de dijk. Deze zijn vóór de start in juni 2021 bouwkundig opgenomen en beoordeeld. Een klus die zo’n twee jaar in beslag heeft genomen.  Omgevingsmanager Max Slimmens legt uit wat het belang hiervan is. “Tijdens de werkzaamheden worden alle woningen en gebouwen zorgvuldig gemonitord. Dit zorgt ervoor dat we tijdens de uitvoering tijdig kunnen ingrijpen als gebouwen dreigen te vervormen. Door de bewaking uit te voeren met zettingsmetingen, trillingsmetingen en hoekmetingen kunnen we in de gaten houden of er schade aan de gebouwen dreigt op te treden en ook wat de relatie is met de uitvoeringswerkzaamheden.”

Plaatsing van damwanden om de dijk te versterken.

Digitaal

De monitoring van huizen en gebouwen is één van de vele  digitale hulpmiddelen die ingezet worden in dit project. Slimmens: “Werkzaamheden, van klein tot groot, worden gemonitord en geregistreerd. Doel hiervan is dat alles herleidbaar is voor de toekomst. Stel dat er over een aantal jaar ergens op dit traject een verzakking optreedt, dan kunnen we aan de hand van alle digitale gegevens de mogelijke oorzaak herleiden. Ander voorbeelden zijn geautomatiseerde ontwerptools, het i-report en bijvoorbeeld de BouwApp die omwonenden en andere belangstellenden de laatste informatie geeft over de werkzaamheden.”

Duurzaamheid

Duurzaamheid is een ander groot aandachtspunt. “Enerzijds voldoen de grondwerkmachines aan strenge emissienormen. Anderzijds proberen we zoveel mogelijk gebiedseigen grond toe te passen om zo min mogelijk transportbewegingen te hebben”, legt Ridderbos uit. “De grootste milieu-impact van dijkversterkingen zit namelijk in grondtransport. Door in de uiterwaarden klei en zand te winnen, dragen we meteen bij aan natuurontwikkeling.”

Leefbare dijk

Het dijkversterkingsproject gaat verder dan enkel het versterken van de dijk. “De dijk heeft meer functies dan alleen het water tegenhouden. De dijkversterking wordt zoveel mogelijk gecombineerd met het verbeteren van de kwaliteit van het landschap, de natuur en leefbaarheid voor bewoners. Hierbij werken we nauw samen met de gemeenten Gorinchem en West Betuwe, Rijkswaterstaat en de provincies Zuid-Holland en Gelderland. Samen kijken we bijvoorbeeld naar de inrichting van de uiterwaarden en de natuurontwikkeling op het traject Gorinchem-Waardenburg. Kortom, het is een allesomvattend project waarbij we samen met de omgeving een veilige en leefbare dijk gaan realiseren die goed past in het landschap.”     

Cumelabedrijf in het hart van de dijkversterking

Lees het gehele artikel

De Alliantie Markermeerdijken heeft de verplichting om bij het versterken van de ruim 33 kilometer aan dijken tussen Hoorn en Durgerdam zoveel mogelijk met lokale bedrijven te werken. Dichterbij dan aannemings- en machineverhuurbedrijf Huiberts BV kan haast niet. Het Cumelabedrijf is gesitueerd in het hart van de dijkversterking, pal naast het tijdelijke onderkomen van de Alliantie, en kent het gebied als geen ander.

Huiberts is specialist in groen, grond en infra. “We zijn actief op het gebied van grondwerk, schoeiingwerk, baggerwerk en cultuurtechnisch werk”, zegt eigenaar Kees Huiberts, tevens bestuurslid van Cumela Noord-Holland, de brancheorganisatie voor specialisten in groen, grond en infra. “Het versterken van de Markermeerdijken vormt toch wel een speciaal project voor ons. Het is letterlijk in onze achtertuin. De hoofdkeet van de Alliantie is bovendien gesitueerd op het naburige terrein dat we enige tijd geleden hebben verkocht aan de gemeente Waterland. We hebben dus letterlijk en figuurlijk een bruggetje met de Alliantie en verhuren voor dit project grondverzetmachines met machinist op regiebasis.”

Afhankelijk van vraag en beschikbaarheid plant Huiberts mens en materieel in op het project.

Afhankelijk van vraag en beschikbaarheid plant Huiberts mens en materieel in op het project. “We zijn al sinds 2019, dus vanaf het allereerste begin, betrokken bij het project. Groot voordeel is dat wij beschikken over gekwalificeerd personeel met een enorme gebiedskennis. Gebiedskennis is belangrijk in onze sector, net als het nakomen van afspraken.” Huiberts BV is door Aboma gecertificeerd voor VCA* en CO2 Prestatieladder op niveau 5, door TÜV gecertificeerd voor PSO trede 2 én is een erkend leerbedrijf voor de SOMA (machinistenopleiding) in Harderwijk.     

In de frontlinie van de dijkversterking

Schermafbeelding-2021-09-24-om-09.21.55
Lees het gehele artikel

Bij het versterken van de Markermeerdijken wordt vanaf het water een gigantische hoeveelheid zand opgespoten. Met sproeiponton ‘de Discovery’ bevond K&W Trans zich letterlijk in de frontlinie van de dijkversterking. In het gebied rondom Hoorn werd wekelijks maar liefst 80.000 m3 zand opgespoten door de maritieme dienstverlener. Een terugblik met directeur Jacco Wakker op het project en over het emissievrije (!) schip dat momenteel in aanbouw is.

Het multifunctionele werkschip de Discovery heeft zestig weken lang in het gebied rondom Hoorn gedobberd. “In die periode hebben we een gigantische hoeveelheid zand opgespoten tot een strook van 200 meter breed over een lengte van zo’n 15 kilometer”, legt Wakker uit. “Het zand/watermengsel werd aangevoerd door een vaste leiding van bakkenzuiger TEXEL over de bodem van het IJsselmeer. De laatste 600 meter bestond uit een drijvende leiding die gekoppeld was aan ons sproeiponton, de Discovery. Onze mensen waren de hele week dag en nacht aan boord en actief van 6:00 uur in de ochtend tot 22:00 uur
’s avonds voor een optimale continuïteit.”

Om de toekomstige milieueisen een stap voor te zijn, bouwt K&W Trans momenteel aan het schip Destiny II, een hybride schip dat volledig emissieloos kan varen.

Vakkundig personeel

Wakker is maar wat trots op zijn vakkundig personeel. “We bestaan inmiddels al 25 jaar en zijn personeeltechnisch een bedrijf van de oude stempel”, lacht hij. “We werken uitsluitend met een vast team van eigen personeel. Stuk voor stuk gemotiveerde medewerkers met veel expertise en een grote passie voor het werken op het water. Het is een levensstijl. We snappen elkaar. Dat maakt dat we allemaal hetzelfde doel nastreven: een optimale kwaliteit van het geleverde werk, volledig conform afspraak. Het materieel is in die zin bijzaak.” Alhoewel, K&W Trans is de laatste vijf jaar druk aan het vernieuwen. Zo is de Water Lady een van de weinige duw- en sleepboten in Nederland met Stage V-motoren. Een unieke combinatie zorgt ervoor dat het schip inzetbaar is op projecten met strenge CO2– en stikstofeisen. Ook de Dancing Water heeft recent een grondige metamorfose ondergaan en is voorzien van Stage V-motoren. K&W Trans assisteert met zijn duurzame vloot dan ook bij een groot aantal toonaangevende projecten, zoals de reconstructie van de Afsluitdijk en de bouw van het windmolenpark op het IJsselmeer.

Maar K&W Trans gaat nóg een stap verder. “Om de toekomstige milieueisen een stap voor te zijn, bouwen we momenteel aan het schip Destiny II, een hybride schip dat volledig emissieloos kan varen. Dat is écht uniek in de wereld”, zegt Wakker. “Ook kan het schip in zeer ondiep water uit de voeten. Om de kloof tussen land en water te overbruggen, kunnen we zelfs optioneel rupsbanden aan het schip bevestigen met de eigen kraan aan boord.” Met de komst van de Destiny II die in mei 2022 te water wordt gelaten, en de voortdurende innovatie van de bestaande vloot is K&W Trans absoluut klaar voor de toekomst.     

Dijkversterkingen Ooijen-Wanssum duurzaam en effectief

luchtfoto-Hoogwater-Ooijen-Wanssum-juli-2022-(Bron-Fugro)(ENT_I
Lees het gehele artikel

Fugro beweegt mee met het water in een veranderende rol

Met de grote overstromingen in Limburg die in 1993 en 1995 het hele land op deden schrikken, is men welbewust van het feit, dat wonen en werken langs water risico’s met zich meebrengt. Hier werden we recent aan herinnerd door de extreem hoge waterstanden in de Maas in julivan dit jaar. Waterschap Limburg werkt samen met onder andere Rijkswaterstaat, Hoogwater-beschermingsprogramma (HWBP), Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum en Consortium Grensmaas aan het versterken en aanleggen van dijken langs de Maas.

In december 2020 is de Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum afgerond. De uitvoering van het project was in handen van Mooder Maas: een combinatie van aannemers Dura Vermeer en Ploegam. Deze gebiedsontwikkeling biedt een definitieve oplossing voor de hoogwaterproblematiek in dit gebied. Voor de uitvoering ervan is gezocht naar keringen die passen in het van oorsprong onbedijkte landschap van Noord-Limburg. Dit is gerealiseerd met twee nieuwe typen dijken: de Steilranddijk en de Hoge Gronddijk. Mooder Maas wist de nieuwe dijken te realiseren met gebiedseigen materiaal waarmee ook de duurzaamheidsdoelstellingen zijn bereikt. Het landschapsontwerp voor deze aanpak kwam van H+N+S Landschapsarchitecten en het technisch ontwerp kwam van Fugro. GWW magazine spreekt hierover met Leo Zwang, projectdirecteur bij Fugro Nederland.

De doelstellingen van Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum

Hoogwaterbescherming tegen waterstanden die eens in de 250 jaar voorkomen
Waterstanddaling van 35 cm (bij hoogwater)
Ontwikkelen van natuur en landschap
Vergroten van de leefbaarheid in Wanssum
Ruimte voor nieuwe economische ontwikkelingen

Met de realisatie van de gebiedsontwikkeling is het gebied tussen Broekhuizen en Geijsteren beschermd tegen hoge waterstanden van de Maas. Er is nieuwe ruimte voor ondernemers om zich te ontwikkelen, het centrum van Wanssum is leefbaarder geworden door de nieuwe rondweg én er is een prachtig natuurgebied van ruim 500 hectare gerealiseerd: Maaspark Ooijen-Wanssum. Daarnaast wordt er bij hoogwater een waterstanddaling van 35 cm gerealiseerd die tot in Roermond merkbaar is. 

Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum is een initiatief van vijf overheden:
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat/Rijkswaterstaat
Provincie Limburg, Gemeente Venray, Gemeente Horst aan de Maas
Waterschap Limburg (Bron: waterschaplimburg.nl)

Maar liefst 20.000 ton 
minder CO 2 -uitstoot

Leo opent het gesprek: “De criteria voor duurzaamheid in waterbouw zijn nog niet duidelijk. Het is eigenlijk een containerbegrip. Natuurlijk is waterveiligheid in essentie duurzaam, maar dijken bouwen is niet altijd goed voor het milieu. In het oorspronkelijke plan was er sprake van ontgraving en afvoer van 4 miljoen kuub grond. Als Geo-data specialist hebben we samen met H+N+S Landschapsarchitecten duurzame dijken ontworpen (zie kadertekst op pagina 13) die – hoewel ze aanzienlijk breder zijn – veel beter ingepast zijn in de omgeving. De breedte van de dijk gaf veel meer mogelijkheden voor medegebruik. Door te werken met materiaal dat lokaal beschikbaar was, kon een reductie van 50% CO 2 -uitstoot worden gerealiseerd. De grond werd nu niet afgevoerd, maar is met uitgebreide laboratoriumonderzoeken op sterkte beoordeeld door Fugro. In een 300 meter lange golfgoot is de dijk nagebootst en is de grond uit Ooijen getest. De resultaten bewezen dat het materiaal veilig kan worden toegepast voor deze dijken. De vuurdoop kwam afgelopen juli toen het hoogwater Limburg teisterde: de dijken bij Ooijen-Wanssum doorstonden dit met vlag en wimpel.”

De proeven die gedaan zijn, bestonden uit klassieke geotechnische proeven, golfgootproeven, stroomgootproeven en pinholetesten. Door die proeven kon de veiligheid van het ontwerp bewezen worden. De kwelschermen in dit project zijn uitgevoerd in klei in plaats van staal. Door het uitvoeren van HPT-(A)MPT © -sonderingen kon worden aangetoond dat de kwelschermen kort mochten zijn, waardoor de uitvoering in klei in beeld kwam. Ook op dat vlak is er gewonnen aan duurzaamheid: verlaging emissie, toepassing van lokaal materiaal, een toekomstbestendig ontwerp én de oplossing past schitterend bij de omgeving.

Fugro’s meerwaarde

Leo schetst het grote verschil tussen Fugro’s oude en nieuwe aanpak als gevolg van nieuwe contractvormen: “We worden eerder aan tafel gevraagd om mee te denken. Toen ik bij Fugro startte, lagen de projectfases tot uitvoering buiten vast en de aannemer voerde het werk conform bestek uit. Fugro leverde meet- en adviesdiensten aan waterschappen. Dat was heel mooi werk, maar nieuwe contractvormen lieten zien dat er meer mogelijk is. In de nieuwe contractvormen zitten de aannemers ook zelf aan de ontwerptafel. Fugro biedt in dat proces een grote meerwaarde; door ons in te schakelen kunnen alle technische mogelijkheden onderzocht en benut worden. Wij maken deze kansen en mogelijkheden vaak al in de tenderfase zichtbaar. Los van alle data zit er bij Fugro enorm veel kennis bij de mensen. Zo wisten we in een vroeg stadium al, dat de ontwerpen voor Ooijen-Wanssum haalbaar waren. We kunnen door innovatief te werken de uitvoerbaarheid van elk project al heel vroeg in het proces vaststellen. Qua capaciteit en ervaring zijn we als Fugro echt onderscheidend: de combinatie van meten, adviseren en ontwerpen is sterk. We nemen al onze kennis en ervaring mee naar nieuwe projecten in de toekomst.”

“Dat we nu al in de eerste projectfase met innovaties mogen komen is nieuw”, vervolgt Leo. “We worden ingeschakeld van ontwerp tot realisatie. Door data te verzamelen en elk project te benaderen als leermoment kunnen we onze data en kennis weer inzetten op andere projecten. Zo ontstaat er tevens een goed beeld over de eigenschappen van bepaalde typen grond in gebieden. Dat heeft ons gebracht om na te denken over de structuurvorming van de ondergrond. Wat doet het klimaat met klei? Een belangrijke vraag binnen klimaatadaptatie, waarop we steeds meer antwoorden krijgen.”

Het belang van digitalisering

“In de projecten van de afgelopen jaren zien we bovendien een ontwikkeling in digitalisatie. Dat gebeurt niet alleen in de data-inwinning, maar ook in de advisering en modellering. Ieder project laten we zien dat we een stap verder zetten. Daarnaast werken we samen met onze partners om steeds beter de digitalisatieprocessen op elkaar aan te sluiten. Ons doel is om het ontwerpproces niet alleen effiënter, maar vooral sneller te maken, waarbij ook het detailniveau hoger wordt. Hiermee wordt direct ook milieuwinst geboekt door optimalisatie van het materiaalgebruik.”

Ooijen-Wanssum in uitvoering.

Mooier achtergelaten 
dan aangetroffen

Leo is het erover eens, dat het landschap in het project Ooijen-Wanssum mooier is achtergelaten dan het werd aangetroffen. “Zo ziet Fugro duurzaamheid op de lange termijn: wat we doen moet houdbaar zijn en de leefbaarheid vergroten. Bij Ooijen-Wanssum ging het niet alleen om de dijkversterking, maar om de ontwikkeling van het hele gebied. We hebben de natuur en de omgeving meegenomen in een ontwerp dat zorgt voor een verbeterde leefbaarheid. Door toepassing van andere materialen dan gebruikelijk is, is zelfs de ecologie extra versterkt, wat bijvoorbeeld zichtbaar is in de nesten van oeverzwaluwen in de steilranden. Een ander principe in het dijkontwerp heeft een nieuwe natuurwaarde gecreëerd. We zijn trots op het teamwerk waarmee we dit hebben kunnen bereiken en waarmee we de Waterinnovatieprijs hebben gewonnen in 2019. De nieuwe rol die we hebben aangenomen past bij ons, we bewegen als bedrijf mee met het water.”

Tot besluit zegt Leo: “Het plan nam mensen mee. Omwonenden hebben veel inspraak gehad en iedereen zag de natuurlijke meerwaarde ervan. Daardoor verliep het stakeholdermanagement ook soepel. De ‘bottom line’ is dat duurzaam niet per se duurder hoeft te zijn. Veel groener dan Ooijen-Wanssum wordt het niet.”

Steilranddijk en Hoge Gronddijk

Voor de uitvoering van Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum is gezocht naar waterkeringen die passen in het van oorsprong onbedijkte landschap van Noord-Limburg: De Steilranddijk versterkt het kenmerkende terrassenlandschap langs de Maas door een natuurbuffer met aan de voorkant een steilrand. De natuurbuffer mag zich dynamisch ontwikkelen, waarbij natuurlijke erosieprocessen en begroeiing de vorm bepalen. Achter deze natuurbuffer ligt de daadwerkelijke waterkering. Deze is verholen aangebracht en dient het achterliggende gebied te beschermen tegen hoge waterstanden op de Maas. Het klassieke ontwerp van een rivierdijk met een kleibekleding inclusief grasmat is hier vervangen door een verholen dijklichaam met een robuuste erosiebuffer van klei. Aan de binnenzijde van de dijk wordt extra grond (overhoogte) aangebracht op het dijktalud om de waterkering op te laten gaan in het glooiende landschap en om medegebruik op de dijk mogelijk te maken. Ook bij de Hoge Gronddijk wordt de waterkering op een robuuste en toekomstbestendige wijze ‘ingepakt’ door gebruik te maken van een overhoogte bovenop de dijk en flauwe taluds. (Bron: Fugro)

In de prijzen gevallen!

Het Hoogwaterbeschermingsprogrammaproject in Ooijen-Wanssum heeft onlangs de Gouden Piramide 2020 gewonnen van het ministerie van Binnenlandse Zaken. 

Rijksprijs

De Gouden Piramide is de rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur en gebiedsontwikkeling. Naast de trofee ontvangt het project 75.000 euro. Demissionair minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken kende de prijs toe. Dit is al de derde prijs voor Ooijen-Wanssum. De eerder ontvangen prijzen zijn de Ruimtelijke Kwaliteitspluim 2018 en de Waterinnovatieprijs 2019.

Fugro onderzoekt piping onder dijken op getijdenzand

Correcte foto Piping onderzoek Hedwigepolder[1]
Lees het gehele artikel

Als het gaat om kleine hoeveelheden, is dat geen probleem. Maar een grotere waterstroom die zand meevoert, kan een dijk ernstig verzwakken. Bij de laatste toetsronde zijn veel dijken op basis van de huidige rekenregels afgekeurd, onder andere vanwege het risico op piping. Over dit faalmechanisme ontbreekt nog de nodige gedetailleerde praktische kennis, waardoor extra onderzoek nodig is.

Dijken op getijdenzand mogelijk sterker dan gedacht

Fugro, Deltares en Wetterskip Fryslân voerden in 2020 al een praktijkproef uit aan de Friese Waddenzeekust. Hieruit bleek dat zand, dat door de zee is aangevoerd, veel minder gevoelig lijkt te zijn voor piping dan zand dat door rivieren is afgezet. De huidige rekenregel waarmee dijken worden beoordeeld en ontworpen, is afgeleid voor rivierzand. Als getijdenzand sterker blijkt te zijn, hoeven minder dijken versterkt te worden of kunnen de versterkingen goedkoper worden uitgevoerd, met minder impact op omgeving en milieu.

In opdracht van waterschap Hollandse Delta zijn Fugro en Deltares nu een grote praktijkproef gestart in de Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen; hierbij voortbordurend op de resultaten van de proef in Friesland. Het Hedwige-project heeft tot doel de daadwerkelijke sterkte van getijdenzand tegen piping te bepalen. Vervolgens zal deze kennis worden vertaald en toepasbaar worden gemaakt voor beoordelings- en versterkingsprojecten van waterkeringen. De pipingproef Hedwigepolder maakt onderdeel uit van het internationale project Living Lab Hedwige-Prosperpolder. Initiatiefnemer Departement Mobiliteit en Openbare Werken/Waterbouwkundig Laboratorium faciliteert hier gezamenlijk met STOWA dijksterkteproeven en crisisoefeningen.

Subsidie van Hoogwaterbeschermingsprogramma

Omdat de Hedwigepolder aan de natuur wordt teruggeven, kan daar een uitgebreide praktijkproef plaatsvinden. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) heeft hiervoor ruim 5 miljoen euro aan waterschap Hollandse Delta beschikbaar gesteld vanuit de Kennis- en Innovatieagenda. De eerste voorbereidingen zijn medio 2020 gestart. Fugro en Deltares hebben inmiddels op basis van bodemopbouw en eigenschappen van de ondergrond een testlocatie bepaald, waar zich een geschikte, natuurlijk afgezette getijdenzandlaag bevindt. De proef wordt in 2021 uitgevoerd en in 2022 moeten de resultaten beschikbaar zijn.

Innovatieve onderzoeksmethode

Fugro voert het geotechnisch en hydrologisch onderzoek uit op basis waarvan het proefontwerp wordt opgesteld, in nauwe samenwerking met de projectpartners. Een belangrijk aspect is de doorlatendheid van het getijdenzand. Dit wordt gemeten met de innovatieve AMPT®-sondeertechniek, die Fugro zelf heeft ontwikkeld.

Gert-Ruben van Goor, projectmanager bij Fugro: ‘AMPT staat voor anisotrope mini-pompproef, een efficiënte aanvulling op Hydraulic Profiling Tool of HPT-sonderingen. Voordeel van deze methode is dat de opbouw van de ondergrond veel gedetailleerder in beeld komt. De doorlatendheid kan zowel horizontaal als verticaal nauwkeuriger worden gemeten dan met andere, grootschalige technieken. Hierdoor worden niet alleen de verschillende lagen in de bodem in kaart gebracht, maar zelfs ook de variatie in doorlatendheid binnen afzonderlijke grondlagen. Hiermee stellen wij een zeer natuurgetrouw digitaal 3D-model van de ondergrond samen. Deltares gebruikt onze meetgegevens voor een 3D-grondwaterstromingsmodel, dat een nauwkeurig inzicht biedt in de waterstromen door het zandpakket. Dit geeft vervolgens betere resultaten bij de piping-risicoanalyse, op basis waarvan Fugro en Deltares hun adviezen naar aanleiding van deze proef zullen opstellen.’

Besparing van 100 miljoen euro

Een gemiddelde dijkversterking kost ongeveer 6 miljoen euro per kilometer. Als op basis van deze proef het risico op piping exacter kan worden bepaald, kan dat betekenen dat minder kilometers dijk versterkt hoeven te worden of dat dijken minder breed hoeven te worden uitgevoerd dan eerder gedacht.

Marco Boer, projectmanager bij waterschap Hollandse Delta: ‘De Hedwigepolder biedt ons een unieke kans om deze innovatieve praktijkproef in hechte samenwerking met vele partners uit te voeren. Als waterschap Hollandse Delta stimuleren en faciliteren we graag vernieuwende projecten. We hopen en verwachten dat dijken met getijdenzand in de ondergrond minder vaak versterkt hoeven te worden. Dat kan voor heel Nederland een besparing van naar schatting 100 miljoen euro opleveren en de impact op milieu en omgeving beperken.’

Flinke milieuvoordelen

Een bijkomend voordeel is dat er een flinke verlaging van de milieulasten kan worden bereikt doordat minder ruimte en minder materiaal nodig is voor de dijkversterking. Dit vertaalt zich onder andere in minder transportbewegingen en minder geluids- en trillingsoverlast bij locaties voor dijkversterking. Ook levert dit een flinke besparing op van CO2-uitstoot van vrachtwagens en grondverzetmaterieel. Kortom: minder impact ontstaat op de directe omgeving en het milieu.

Innovatieve dijkversterking in Neer

strukton-civiel-zuid-de-betonnen-keerwand-bij-neer-wordt-aangepast-met-een-innovatieve-glazen-kering.-kopieren
Lees het gehele artikel

Waterschap Limburg is bezig met het aanleggen en versterken van dijken langs de Maas. Daarbij is de dijkversterking in Neer bijzonder te noemen dankzij de glazen kering. Deze moet bewoners en achterland tegen hoogwater beschermen. Uit de tests die dit najaar plaatsvinden, moet blijken of deze innovatieve constructie werkt.

Door de klimaatverandering gaan rivieren als de Maas steeds meer water afvoeren. Omdat de meeste dijken daar niet tegen bestand zijn, worden veel keringen nu aangepakt. De landelijke, provinciale en gemeentelijke overheden hebben daarom de handen ineengeslagen om dijken te versterken en te verleggen. Ook het Limburgse Neer moet eind 2020 beschermd zijn tegen hoogwater volgens de nieuwe normen.

Tachtig centimeter hoge transparante glazen panelen

Strukton Civiel Zuid realiseert de dijkversterking en heeft hiervoor samen met opdrachtgever Waterschap Limburg en waterbouwbedrijf Van den Herik een ontwerp en plan van aanpak gemaakt. Twan van Erp, projectmanager bij Strukton: “Dit omvat onder meer het ophogen van de 2.100 meter lange bestaande kering. Daarvan wordt 1.600 meter gevormd door een groene dijk, die met klei verhoogd en versterkt wordt. Het fietspad dat daar overheen loopt wordt ook vernieuwd. Het andere 500 meter lange deel ligt op maaiveldniveau en bestaat uit een betonnen keerwand. Deze gaan we vervangen en zodanig verhogen dat aan de waterveiligheidsnormen wordt voldaan. Over een lengte van 80 meter, daar waar huizen staan, gaan we op de betonnen keerwand 80 centimeter hoge transparante glazen panelen aanbrengen. Omdat deze extreem sterk moeten zijn, bestaan ze uit gelaagd glas van in totaal 8-10 centimeter dik, dat in stalen frames bevestigd is. Verder gaan we in deze muur nog drie doorgangen (coupures) voorzien van nieuwe keermiddelen.”

strukton-civiel-zuid-de-bestaande-groene-dijk-bij-neer-wordt-versterkt-en-verhoogd-met-klei.-kopieren

De bestaande groene dijk bij Neer wordt versterkt en verhoogd met klei.

 

Bewonersparticipatie

Waarom is voor deze unieke en innovatieve glazen oplossing gekozen? Volgens Guido Toirkens, omgevingsmanager bij Waterschap Limburg, speelde bewonersparticipatie daarbij een belangrijke rol. “Een groep bewoners met huizen waarvan de achtertuinen grenzen aan de keermuur, wilde uitzicht op de Maas houden. Dat zou bij een verhoogde geheel betonnen keerwand anders compleet verdwijnen. Meerdere informatiebijeenkomsten en inspraaksessies volgden, waarbij bewoners zelf met oplossingen kwamen. Voor beide partijen was een mooi vormgegeven kering, die landschappelijk goed is ingepast, belangrijk. Voor het waterschap stond veiligheid echter altijd op nummer één. Na onderzoeken door onder meer een ingenieursbureau en een presentatie van een befaamd architect ontstond draagvlak en werd de glazen kering het uiteindelijke compromis. Een esthetisch verantwoorde, maar nog niet eerder toegepaste en technisch beproefde oplossing.”

Praktijkproeven vinden dit najaar plaats

Daarom vinden dit najaar praktijkproeven plaats bij het testlaboratorium van Deltares in Delft. In deze ‘Deltagoot’ test de aannemer op ware grootte het effect van extreme golven op dijken. Van Erp: “De glazen elementen worden daar in gezet en de test moet aantonen of het systeem aan de eisen voldoet. Slaagt de test, kan in april 2020 wanneer de hoogwaterperiode (die loopt van 15 oktober tot 15 maart) voorbij is, met de uitvoering begonnen worden.” Andere eisen waaraan voldaan moet worden, is dat minimaal 90% moet worden gewerkt met transparante onderdelen met een hoge beeldkwaliteit. Tevens moet de glazen wand vandalismebestendig, vervangbaar en in de hoogte uit te breiden zijn. Eveneens moet een signaal afgegeven worden, mocht het glas breken.