Tagarchief: Renovatie Station Leeuwarden

Het dak eraf in Leeuwarden. Professioneel en vooral veilig.

DSC03051 (2) kopiëren
Lees het gehele artikel

We spreken met Bart Pit, projectleider bij Bork. “Voor ons is dit ‘business as usual’, we hebben dan ook al de nodige ervaring opgedaan bij station Groningen. In Leeuwarden bestaan de werkzaamheden uit het verwijderen van de daken van de perrons, inclusief het hout, het dakleer, een aandeel polycarbonaat en enkele raampartijen.”

In Leeuwarden bestaan de werkzaamheden uit het verwijderen van de daken van de perrons, inclusief het hout, het dakleer, een aandeel polycarbonaat en enkele raampartijen.

Ten tijde van het interview rest alleen nog het verwijderen van het laatste deel van de hoge perronkappen. Pit: “We werken gefaseerd, om zo min mogelijk hinder voor de reizigers te veroorzaken. Veilig werken is hierbij van het allergrootste belang. Er wordt gewerkt volgens de Seveso-richtlijn voor veilig werken en onze mensen hebben examen gedaan, nadat ze de ProRail cursus Veilig Werken hebben gevolgd. Dat betekent dat we werken met een maximale veiligheid voor de reizigers, onze eigen mensen en die van de andere bedrijven ter plekke.”

Goed ingespeeld op elkaar

Bork Sloopwerken werkt veel voor zowel ProRail als Anton Rail & Infra. “We zijn goed op elkaar ingespeeld”, aldus Pit. “We zijn serieus in ons vak en verzorgen sloopprojecten tot en met het verantwoord afvoeren van de diverse materialen die vrijkomen. Zo zijn de bitumen en het hout afgevoerd naar speciale verwerkers met een specialisatie in deze materialen.”     

Nieuwe kolommen in nodulair gietijzer voor station Leeuwarden

gieten kopiëren
Lees het gehele artikel

In 1996 nam Luuk Dekens de metaalgieterij -waar hij zelf in 1982 begon met werken- over van zijn vader, die hem zelf al in 1956 had overgenomen. Vader Luuk en moeder Marjan Dekens werken vandaag de dag met passie in het bedrijf, samen met hun zonen Harold en Herman.

Niet voor niets viel Dekens de eer ten deel om de gietijzeren staanders na te maken, die ter vervanging geleverd moeten worden op het renovatieproject van station Leeuwarden. Er is namelijk niet alleen ambachtelijk metaalgietwerk nodig, de opdracht moet ook vanuit de hightech hoek aangevlogen worden. Luuk en Harold leggen
uit waarom.

Eigen modelmakerij

“De kolommen worden met de hand door onze medewerkers gemaakt met behulp van hightech machines”, opent Harold het gesprek. “We maken eerst het model, waarna we deze in zand gieten en uiteindelijk bij onze machinefabriek kunnen nabewerken. De leek zal denken dat we simpelweg een bestaande gietijzeren paal afdrukken in een mal en die volgieten, maar zo werkt het niet. Om dit goed te kunnen doen, engineeren we de nieuwe paal volledig in 3D, aan de hand van nauwkeurige meetgegevens van de bestaande paal. Daarna maken we het gietmodel met die gegevens. Aan de hand van het gietmodel worden zandvormen gemaakt en middels het smelten van materiaal met inductieovens worden deze gegoten. Ambachtelijk gietwerk wordt door ons dus gekoppeld aan hightech technieken.”

In 2021 de hand kunnen leggen op gietijzer uit 1891, dat is bijzonder.

Nodulair gietijzer

De nieuwe palen voor station Leeuwarden worden gegoten in nodulair gietijzer. Luuk legt uit: “Gietijzer is per definitie duurzaam. Vroeger had je grijs gietijzer, tegenwoordig nodulair gietijzer. Nodulair gietijzer is in sterkte vergelijkbaar met staal 37. Door te gieten in een zandvorm die een temperatuur van 25˚C heeft, met gesmolten gietijzer van 1.400 ˚C, ontstaat er een giethuid op het metaal. Dat beschermt het materiaal.” Inmiddels is er al gegoten voor station Leeuwarden”, vertelt Herman. “Wat mooi is, is het feit dat er bij het smelten deels gebruik wordt gemaakt van de oude bestaande kolommen en oud gietijzer zoals onderlegplaten van het spoor en oude spoorrails. Dit komt straks in nieuwe vorm terug en zo zijn we circulair bezig. Spoor voor spoor, zullen we maar zeggen.” Wanneer de kolommen gegoten zijn, vindt er nog nabewerking plaats in de vorm van het boren van de montagegaten en het boren van gaten in de grondflens. Dit kan Dekens in eigen beheer doen bij de eigen machinefabriek.

‘Eer van je werk’

Ondanks dat dit soort restauratiewerkzaamheden slechts een klein deel uitmaakt van de dagelijkse werkzaamheden bij Dekens, is de familie er wel heel erg blij mee. “Ieder jaar hebben we wel restauratiewerk”, zegt Luuk. “Ramen, dakgoten en in dit geval kolommen… We zijn trots op ons vak en kunnen juist met dit soort werk onze expertise tentoonspreiden. Bovendien hebben we gevoel bij historisch werk, we zijn er graag onderdeel van. De meeste producten die we maken, verdwijnen als onderdeel in machines. Dit werk is tastbaar, zichtbaar en we kunnen het trots aanwijzen. Eer van je werk dus.”     

Perronbestrating snel, goed en volgens nieuwe eisen

LWD4 kopiëren
Lees het gehele artikel

Zo ook bij de renovatie van de perronkappen bij station Leeuwarden. Xavry Bolkesteijn, directeur bij Bolkesteijn Rail BV, is aan het woord.

“De oude perronbestrating van totaal drie perrons moest gefaseerd worden opgebroken en worden afgevoerd. Vervolgens hebben we meegeholpen met onze kraan bij het verwijderen van de perronkappen. Andere werkzaamheden bestonden uit het ontgraven van de perrons, het vrijgraven van fundaties en het verwijderen van kabels en leidingen. Nadat Anton Rail & Infra de nieuwe fundaties van de perronkappen had aangebracht plaatsten we de prefab fundatiebalken.

Het huzarenstuk was echter de nieuwe bestrating, bestaand uit nieuwe tegels, die voldoen aan de nieuwe richtlijnen van ProRail.

Oplevering volgens Ontwerp Voorschriften ProRail (OVS)

Na het plaatsen van de dwarsbalken groef Bolkesteijn de sleuven voor de kabels en leidingen en de nieuwe HWA’s. Xavry: “Toen die eenmaal gelegd waren, hebben we het perron weer aangevuld en geprofileerd. Het huzarenstuk was echter de nieuwe bestrating, bestaand uit nieuwe tegels, die voldoen aan de nieuwe richtlijnen van ProRail. We leggen tegels machinaal en daarbij breken we wel eens een snelheidsrecord. Laatst, op een project in Gouda, legden we 2.450 m2 tegels in slechts 21 uur tijd. Overigens doet die snelheid niets af aan de kwaliteit van het werk. Het is echter een positieve factor bij het werken aan perrons, dat je in zo’n korte tijd zoveel productie kunt maken is een mooie vorm van teamwork!”     

‘Wie sleutelt er nu aan een constructie uit 1891?’

PHOTO-2021-04-07-07-53-54_4 kopiëren
Lees het gehele artikel

Ook voor deze constructie geldt dat ze een onlosmakelijk onderdeel is van de monumentale kapconstructie en daarom gered moet worden. De tand des tijds heeft echter zijn werk flink gedaan en veel rotte delen moeten vervangen worden. Geen alledaagse klus en zeker een werk dat vraagt om de nodige expertise.

Staalcon BV uit Heerhugowaard is die expert. We spreken Niels Mul, directeur bij Staalcon, over deze opdracht met een historisch belang. “Dit is zeker geen ‘business as usual’ voor ons, maar wel een klus die we met liefde en plezier aanpakken. We maken graag onderdeel uit van deze prachtige renovatie.”

Oude roestige klinknagels en vastzittende bouten

De demontage van de onderdelen was om te beginnen al een behoorlijk werk. Mul vertelt: “De constructie zat deels met kniknagels en deels met bouten en moeren vast. Oude roestige klinknagels en vastzittende bouten, dat vraagt om spierballenwerk. Eenmaal gedemonteerd, bleek dat veel onderdelen niet meer intact waren. De rotte plekken moeten we er uithalen en er nieuw staal voor in de plaats lassen. De uitdaging daarbij is dat het frame en de spanten van welijzer zijn gemaakt, echt iets van vroeger. Het vraagt om de nodige kennis om daar nieuwe delen in te lassen.”

Een bijzondere opdracht: wel repareren, maar de oorlogsschade zichtbaar houden. Deze wordt straks met een gedenkteken in beeld gebracht op het station.

Alle onderdelen netjes genummerd

Om ervoor te zorgen dat alles straks weer op de juiste plek gemonteerd wordt, heeft Staalcon elk los onderdeel voorzien van een nummer. “Dat is de enige manier om alles weer lekker in elkaar te laten passen”, schetst Mul. “Momenteel ligt alles gereed bij ons in de werkplaats, we wachten nog op de uitslagen van de lastest. Daarna kunnen we starten met de voorbehandeling van het materiaal, het moet schoon en kaal gemaakt worden, de rotte stukken moeten eruit geslepen worden. Voordat we gaan lassen verwarmen we het welijzer tot de juiste temperatuur, daarna lassen we met MIG/MAG lastechniek -met een speciale lasdraad- de oude en nieuwe delen aan elkaar. Het is vooral het vooronderzoek dat heel intensief is bij deze opdracht.”

Onderdeel uitmaken van iets groters

Mul lacht als hij zegt: “Mensen vragen zich vast af wie er nu sleutelt aan een constructie uit 1891… Het antwoord is simpel. Dat doe je als je liefde voor historie hebt en kennis van het vak. Voor Staalcon is restauratiewerk niet nieuw, maar op deze schaal wel. Demonteren van vastzittende delen, nauwkeurig labelen, stralen, slijpen, herstellen, weer stralen en coaten… Heel arbeidsintensief, maar mooi werk. We realiseren ons dat we bijdragen aan iets tastbaars van toen. Dat we onderdeel zijn van iets groters. Je moet dit soort werk wel aandurven, aangezien je nooit weet wat je tegenkomt. Dus enige roeping komt er wel bij kijken.”   

Nieuwe laklaag voor bestaande staalconstructie van station Leeuwarden

Kwasten foto 1 kopiëren
Lees het gehele artikel

Het is een bijzonder klus voor Leon Burger en zijn medewerkers. De directeur en mede-eigenaar van Straalbedrijf Holland West uit Heerhugowaard ziet het conserveren van de her te gebruiken materialen van de stationskappen van station Leeuwarden als een mooie uitdaging. Een die niet vergeleken mag worden met het verduurzamen van metaal voor nieuwbouw.

“Bij nieuwbouw moet je aan veel eisen voldoen, om samen met de klant het werk op de duurzaamste manier weg te zetten. Bij hergebruik van oud metaal is het uitgangspunt hetzelfde, maar komen er extra uitdagingen naar voren. 130 jaar geleden stelde men andere eisen aan de afwerkingsgraad. Met name de bereikbaarheid om het gehele oppervlakte te conserveren is een uitdaging. Om de kieren en spleten in de constructie te conserveren hebben we een effectieve methode gevonden. Er vindt op dat vlak veel overleg plaats met Anton Rail & Infra en Movares.”

Repareren, stralen en lakken

Straalbedrijf Holland West ontvangt de gerepareerde palen de palen eerst, waarna ze gestraald worden, om vervolgens te worden voorzien van een nieuwe laklaag. “We passen een drie-laags natlak toe”, schetst Burger. “In de kleur die ons wordt doorgegeven, na goedkeuring door de Rijksmonumenten Commissie. We conserveren niet alleen de oude palen op deze manier, maar krijgen ook de nieuw gegoten palen aangeleverd. Alle elementen worden voorbehandeld en in drie lagen nat gelakt, in een klassieke, donkergroene kleur.”

De eindlaag.

Overigens zijn de palen niet de enige metalen delen die door Straalbedrijf Holland West geconserveerd zullen worden. Ook de spanten worden door het bedrijf voorzien van nieuwe lak, met dezelfde voorbehandeling. Burger rekent uit: “In totaal krijgen we hier circa 4.700 m2 welijzer, smeedijzer en gietijzer om te conserveren, van dit project. De nieuwe laklaag die we erop zetten geeft een bescherming voor de komende 25 jaar. Dat is conform de ISO 12944-5, de langste af te geven beschermingsduur. Deze strekt van ‘low’, ‘medium’, ‘high’ tot ‘very high’.”

Bekend in de GWW

Voor Straalbedrijf Holland West is deze opdracht bijzonder vanwege de historische waarde en de omvang. “We zijn echter een bekend bedrijf in de GWW”, schetst Burger. “We conserveren veel nieuwbouw brugdelen, we schooperen (dat is het thermisch aanbrengen van een legering van zink met aluminium (85/15) en dit op een Sa 3 gestraald metaaloppervlak) en coaten veel voor de GWW. Ons specialisme is het coaten van staal dat blootstaat aan immersiebelasting of staal dat blootstaat aan atmosferische invloeden C4/C5 of CX . Dan spreken we over zware corrosieve omstandigheden. Daarom zie je ons werk vaak terug bij remmingswerken.” Inmiddels heeft Straalbedrijf Holland West de eerste proeven gedaan voor station Leeuwarden en verwacht men half 2021 te starten.