Tagarchief: Hout

Waarom houten kunstwerken vernieuwen, wanneer ze hersteld kunnen worden?

r.j0009-kopieren
Lees het gehele artikel

Herstel is naast financieel voordeliger, ook beter voor het milieu.

Nederland en water; twee elementen die onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. We beschermen onszelf tegen het water door het bouwen van dijken, bruggen en sluizen. We profiteren van het water met onze havens, rivieren en kanalen. Om dit te kunnen blijven doen in de toekomst, hebben veel kunstwerken in de waterbouw een grondige opknapbeurt nodig. Ondanks dat de kunstwerken vaak gedeeltelijk aangetast zijn kiezen nog steeds veel gemeenten, provincies en waterschappen voor vernieuwing van houten kunstwerken in plaats van herstel. Dit kost niet alleen veel geld, maar zorgt ook voor een hoge CO2-uitstoot en verspilling van tropisch hardhout.

Figuur 2 Milieukosten fietsbruggen bij verschillende levensduren. Een houten fietsbrug veroorzaakt voor alle levensduren veruit de laagste milieubelasting, zelfs wanneer deze tussentijds vervangen wordt. Bron: ‘Vergelijkende LCA studie – vaststellen van duurzaamheidscore van bruggen uitgevoerd in staal, beton, composiet en hout’ in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemers (RvO).

 

Hout in de waterbouw

Bij vernieuwing van houten kunstwerken wordt vaak gekozen voor materialen als beton, composiet en staal. Deze materialen brengen naast hoge kosten, ook een hoge belasting op het milieu met zich mee zoals te zien in de vergelijkende Levens-Cyclus-Analyse (LCA) voor meerpalen in fig. 1. Vervanging door composiet veroorzaakt verreweg de hoogste milieuschade gevolgd door vervanging door staal, beton en hout. Reparatie van hout geeft daarentegen veruit de minste milieubelasting.   

Levensduur hout

Bij vervanging door staal, beton of composiet wordt vaak het argument genoemd dat hout geen lange levensduur zou hebben en dat daardoor staal, beton of composiet duurzamer zouden zijn. Volgens onderzoek in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemers (RvO) blijkt dat hout met tussentijdse vervanging of renovatie alsnog de laagste milieubelasting veroorzaakt en dat hout dus de meest duurzame optie is (zie fig. 2). Daarnaast zorgt vervanging door composiet, staal of beton voor veel omgevingsoverlast door het trekken en heien van palen.

Herstellen in plaats van vervangen

In samenwerking met TU Eindhoven heeft Protekta na uitvoerig testen in 2009 een restauratiemethode voor houten kunstwerken ontwikkeld waarbij het kunstwerk de originele sterkte terugkrijgt: de gepatenteerde Protek Aqua® methode. Hierbij wordt een zelf ontwikkelde epoxy gebruikt die getest is op trek- en buigsterkte, op duurzaamheid van de hechting, op milieu-invloed en op de invloed van temperatuurverschillen (uitzettingscoëfficiënt). Na uitvoering van de herstelmethode geeft Protekta een garantie van twintig jaar op het geleverde werk.

Figuur 1 Milieukosten meerpalen bij vervanging en reparatie. Reparatie van een houten meerpaal veroorzaakt 7 keer minder milieubelasting dan het vervangen van een houten meerpaal door een nieuwe houten meerpaal. Bron: ‘Vergelijkende LCA voor meerpalen (reparatie, hout, staal, beton, composiet)’ uitgevoerd door Stichting Hout Research Wageningen (SHR).

 

Specialist in houtherstel in de waterbouw

Met restauratie in plaats van vervanging worden historische houten kunstwerken bewaard. Zo behouden we onze beschermde dorps- en stadsgezichten in Nederland. Daarnaast dringen we met herstel in plaats van vervanging ook de schade aan het milieu terug onder meer door een veel lagere CO2-uitstoot bij deze werkwijze. Naast de meest duurzame optie, is restauratie ook de voordeligste optie omdat het probleem lokaal aangepakt wordt en er geen gezond tropisch hardhout verspild wordt.

Om deze redenen zijn er de laatste tien jaar steeds meer gemeenten, provincies, aannemers en waterschappen die kiezen voor onze Protek Aqua® herstelmethode bij herstel van sluizen, bruggen, remmingwerken, meerpalen, dukdalven. Zo werkt Protekta samen met haar opdrachtgevers aan een duurzame toekomst.   


Protekta

Dommel 29, 5422 VH Gemert

T +31 492 36 42 92

E info@protekta.nl

www.protekta.nl

De mooie eigenschappen van Douglas hout

lumber-84678_1920-kopieren
Lees het gehele artikel

Douglas hout is een naaldhout soort die meer en meer wordt ingezet in oeverbescherming en waterkeringen. Het is een van de hardste Europese naaldhoutsoorten en wordt om die reden ook gebruikt in constructies van bruggen, vlonders en veranda’s. Het is een goedkoper alternatief voor het duurdere hardhout.

Dit is natuurlijk maar één van de vele eigenschappen van goedkoop douglas hout. Daarnaast is het hout is ook heel erg mooi om te zien en heeft het een fijne tot matig grove nerf. De levensduur van onbehandelde douglas planken is 10 tot 15 jaar. Na droging van douglashout wordt het harder, wat een bijkomende plezierige eigenschap is van het fraaie naaldhout. Het douglas tuinhout is herkenbaar aan de prachtige roodbruine kern en het gelige spinthout. Indien men het onbehandeld laat, verkleurt het langzaam naar blauwgrijs. Om dit tegen te gaan kan het met beits of ander impregneermiddel worden behandeld.

Verwerking

Omdat het goedkoopste douglas hout toch een heel harde houtsoort is, moeten we bij de verwerking ervan met een paar zaken rekening houden. Voorboren voordat de schroeven in het hout gaan is aan te raden, hoewel er tegenwoordig ook heel goede speciale schroeven met boorpunten in de handel zijn. Douglas is goed en snel te verlijmen maar moeilijk te buigen. Met goed en scherp gereedschap is de harde houtsoort prima te bewerken.

Toepassingen

De kwaliteit douglas hout is dermate dat het voor veel toepassingen gebruikt wordt. Zoals reeds eerder gezegd zien we het terug in oeverbeschermingen, waterkeringen en damwanden. Andere toepassingsgebieden buitenshuis zijn: schuttingen, pergola’s, veranda’s, vloeren, vlonders, terrassen, bruggen en bruggetjes. Binnenshuis kunt u denken aan vloeren, plafonds, lambriseringen en andere wandbetimmeringen. Deze naaldhoutsoort uit Noordwest Europa heeft een hoge duurzaamheid en is van zichzelf sterk. Maar ook in Nederland komt men de Douglasspar tegen. Het is een milieuvriendelijk en duurzaam alternatief voor aan de ene kant geïmpregneerd vuren hout, wat schadelijke stoffen bevat, en aan de nadere kant voor het duurdere hardhout, wat meestal van er moet komen en daardoor niet duurzaam is. Bovendien is het douglas hout ook veel mooier om te zien dan het goedkopere vurenhout. Door grotere aanplant van Douglas in met name Frankrijk en Duitsland is ook de beschikbaarheid gelukkig groter geworden.

Restauratie bijzondere brug vraagt om zeer speciaal hout

hupkes-huidige-situatie-oud
Lees het gehele artikel

In Nederland zijn nog enkele historische vlotbruggen te vinden, in het Noordhollandsch kanaal. Deze bruggen fungeren als vaste brug voor fietsers en voetgangers, maar kunnen middels een ingenieus lierwerksysteem worden geopend voor de scheepvaart. Om de brug te kunnen op- en afrijden zijn aanbruggen, de zogenaamde koebruggen), koekleppen en geregelde balansinstallaties aanwezig.

De vlotbrug dankt zijn naam aan de vlotten waarop hij drijft. Van de vijf overgebleven bruggen, is er een nog in bijna originele staat: De Koedijkervlotbrug. Stadswerk 072 uit Alkmaar verleende aan Koninklijke Holman Beton & Waterbouw de opdracht om de vlotten van deze uit 1824 stammende brug te vervangen. Geen makkelijk werk, gezien de eisen die daarbij gesteld werden. De twee vlotten dienden zo origineel mogelijk te worden nagemaakt. 

Hupkes

Inderdaad, dringend aan vervanging toe.

Historische houtconstructie
Om trouw aan het origineel te blijven, moest er met identieke houtsoorten in de oorspronkelijke afmetingen worden gewerkt. De onderste laag bestaat uit vurenhouten drijvers met een kopmaat van 50×50 cm, waarop Bilinga dwarsliggers met een kopmaat van 24×32 cm geplaatst zijn. Daarna komt het dek, met een dikte van 11 cm, ook van Bilinga. De opdrachtgever verstrekte bij gunning een 3D-model van de brug, met daarin de opbouw van de brug en de posities van de stalen onderdelen op de houtconstructie. Voor Oosterhof Holman BV het startsein om alvast het hout in te kopen, met het oog op de langere levertijd van met name de onderste drijfbalken.

Vanwege het uitermate specialistische karakter van het hout, schakelde Oosterhof Holman BV de expertise in van Hupkes Houthandel BV in Dieren. Stefan Meinhardt, eigenaar en directeur, is aan het woord: “Het juiste hout organiseren was een behoorlijke opgave. De brug bestaat uit fijnspar (naaldhout), Bilinga en Azobé (tropische hardhoutsoorten). Het naaldhout komt uit het Zwarte Woud en draagt het duurzaamheidscertificaat PEFC. De hardhoutsoorten hebben het FSC-keurmerk. Om de kopmaten 50×50 cm te kunnen zagen in 14,5 meter lengte, zijn er speciaal voor deze gelegenheid passende bomen in het bos in Duitsland geselecteerd.”

Hupkes

De nieuwe balken maken dat de brug er weer tegen kan.

Expertise in zaagwerk
Alle ronde stammen zijn gezaagd in de zagerij in Dieren. “Bedenk daarbij dat er in Nederland bijna geen houtzagerijen meer zijn die rondhout in deze maten kunnen zagen”, vervolgt Meinhardt zijn verhaal. “De naaldhoutbomen hadden een diameter van tussen de 850 mm en 1.030 mm, voor Europese begrippen is dit erg fors. Zelfs voor Hupkes is dit geen alledaags werk, maar we kunnen terugvallen op decennialange expertise.”

De grootste stammen zijn 180 jaar oud en zelfs ouder. Meinhardt zegt lachend: “Die bomen stammen uit de tijd dat Mark Twain zijn welbekende ‘Oliver Twist’ schreef en Ludwig I koning van Beieren was.” Het zagen van Bilinga en Azobé is voor Hupkes niet spannend, met een expertise die in 2018 reeds 100 jaar teruggrijpt. “We zijn specialist in zware maten, grote lengtes en alles wat complex is”, aldus Meinhardt.

Hupkes

De vlotten beginnen al vorm te krijgen.

SKH-keuring wijst uit: zeer goede kwaliteit
Voorafgaand aan de levering is het door Oosterhof Holman BV bestelde hout bij Hupkes SKH gekeurd. Meinhardt zegt daarover: “De keuring wees uit dat alle hout van bijzonder goede kwaliteit was. Medio oktober is alles geleverd in Harlingen en kon men starten met de fabricage van de houten constructie. Dit vergt een enorm vakmanschap, gezien de afmetingen van het hout en het uiteindelijke gewicht van de vlotten. Dat bedraagt maar liefst 25 ton per vlot. Inmiddels is de onderbouw gereed en worden de leuningstijlen gemonteerd, waarna het dek en de leuningplanken gemonteerd zullen worden.”

Als alles volgens planning verloopt gaat de brug voor de Kerst een week buiten bedrijf, om de nieuwe vlotten te kunnen monteren. Meinhardt zegt tot slot: “Dit was een heuglijk project, waarbij alle partijen hebben laten zien welke expertise men in huis heeft. Goede communicatie is daarbij een absolute vereiste.”