Tagarchief: Gebiedsontwikkeling

Succesvol coördineren van groot belang bij Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum

sgsroosenbijl_3_aanleg-brug-wanssum
Lees het gehele artikel

Na grote overstromingen van de Maas in Limburg (1993 en 1995), waarbij de economische schade enorm was, zijn er tijdelijke maatregelen getroffen. Maar inmiddels is combinatie Mooder Maas, bestaande uit Dura Vermeer en Ploegam, begonnen aan de Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum. Het omvangrijke project omvat onder meer de aanleg van nieuwe dijken en een hoogwatergeul, het herstellen van de Oude Maasarm en de aanleg van een nieuwe rondweg inclusief kunstwerken.

Ingenieursbureau SGS Roos+Bijl is aangetrokken om alle kabel- en leidingwerkzaamheden binnen dit project te coördineren. David de Jong, projectcoördinator bij SGS Roos+Bijl vertelt: “Grote infraprojecten als dit zijn complex van aard. Er zijn veel verschillende belanghebbenden in het gebied: netbeheerders, maar ook het waterschap, Rijkswaterstaat, provincie en de gemeentes waarin we aan het werk zijn. Wij zijn een belangrijke schakel in de verbinding tussen alle partijen. Door onze benadering merk je dat iedereen er op een constructieve manier in staat en met elkaar samenwerkt. We weten binnen een kort tijdsbestek oplossingen te realiseren naar tevredenheid van alle belanghebbenden. Dat is een groot compliment voor alle betrokken partijen.”

Ingrijpende verlegging
“Het dorp Wanssum wordt gespleten door een zijtak van de Maas. De brug, de verbinding tussen de twee dorpskernen, wordt vernieuwd en dat zorgde voor een ingrijpende verlegging. Door vroegtijdig met alle partijen aan tafel te gaan, hebben we weten te realiseren dat alle disciplines kabels en leidingen middels één grote sleuf zijn verlegd. Een enorme besparing als je kijkt naar de maatschappelijke kosten.”

Ooijen-Wanssum

Verlegging van alle disciplines kabels en leidingen middels één grote sleuf.

Veel bijkomende randvoorwaarden
Tijd is een beperkende factor. Het gesloten dijkseizoen zorgt dat er tussen oktober en april minder werkzaamheden uitgevoerd kunnen worden in verband met hoogwater. Ook zijn er ecologische en archeologische omgevingsfactoren waarmee rekening gehouden moet worden. Voeg daar het uitgebreide vergunningenproces aan toe en zo ontstaat een complex speelveld, waarbinnen op tijd verlegd moet worden zodat het project geen vertraging oploopt. 

Integraal en flexibel
“We hebben integraal nagedacht hoe we rekening konden houden met duurzaamheid en het beperken van maatschappelijke kosten. Door hier en daar wat flexibiliteit te vragen en te geven, kunnen we een mooi project neerzetten. Met deze definitieve oplossing, waarbij er in dit gebied maar liefst 18 kilometer aan dijk aangelegd of versterkt gaat worden, is het gebied de komende 250 jaar beschermd tegen overstromingen.”      

Integrale gebiedsontwikkeling brengt mooie innovaties

mooder-maas-toekomst-impressie-hoogwatergeul-ooijen
Lees het gehele artikel

In 1993 en 1995 werd Limburg opgeschrikt door twee grote overstromingen van de Maas. De gevolg- en economische schade was enorm. In allerijl werden tijdelijke maatregelen genomen met het oog op een meer bestendige ontwikkeling in de toekomst. En die ontwikkeling is nu gaande en ingrijpender dan aanvankelijk gedacht. Reden om het project te bestempelen tot gebiedsontwikkeling. In een gebied van maar liefst 60 km2 wordt door uitvoerende combinatie Mooder Maas de hoogwaterproblematiek aangepakt, onder meer met voor ons land unieke dijken. 

De gebiedsontwikkeling is volgens omgevingsmanager Keesjan van den Herik van opdrachtgever Projectbureau Ooijen – Wanssum tweeledig. “We gaan met een definitieve oplossing de hoogwaterproblematiek te lijf door zowel nieuwe dijken aan te leggen als door meer ruimte te creëren voor de Maas. Omdat na een grondig vooronderzoek bleek dat de consequenties zo ingrijpend zouden zijn voor de omgeving, is het een integrale gebiedsontwikkeling geworden. Je kunt het immers maar één keer goed doen. Doel is om de hoogwaterbescherming achter de kades naar het niveau te brengen van 1 overstroming in 250 jaar. Daarnaast realiseren we een waterstandsdaling van 37 centimeter in hoogwaterperiodes bij een piekafvoer van 3.275 m3 water per seconde.”

Ooijen - Wanssum

Mooder Maas weergave van nieuwe dijktypologieën.


Innovatieve dijken
Het omvangrijke project is opgesplitst in zes deelprojecten en omvat onder meer de aanleg van nieuwe dijken, de aanleg van een hoogwatergeul in Ooijen en Wanssum, het herstellen van de Oude Maasarm en de aanleg van een nieuwe rondweg inclusief de nodige kunstwerken. “De kracht van het project is dat het als één integrale opgave wordt beschouwd”, meent Keesjan. “Ook de doelstellingen zijn integraal, er is één budget en één ontwerp waarin alles in samenhang is ontworpen. En dat heeft een aantal mooie innovaties opgeleverd, zoals een voor Nederland nieuwe dijktypologie.” Rody Kusters, uitvoeringsmanager namens Mooder Maas, een combinatie van Dura Vermeer en Ploegam, kan dat beamen: “We hebben in dit project twee nieuwe dijktypen geïntroduceerd, de hoge gronddijk en de steilranddijk, die allebei met gebiedseigen grond worden aangelegd (grond die vrijkomt bij het uitdiepen van de twee geulen) en als verlengstuk van het landschap fungeren. Al tijdens de aanbesteding wisten we dat we grootschalig onderzoek moesten laten uitvoeren om dit allemaal mogelijk te maken. Direct na de gunning van het project zijn voor dit onderzoek afspraken gemaakt met twee universiteiten in Duitsland, waarbij een dijk op ware grootte is opgebouwd met de klei uit het projectgebied en succesvol is getest. Daarmee realiseren we in het kader van duurzaamheid en CO2-uitstoot enorme besparingen.”

Ooijen - Wanssum

Mooder Maas-Brug Ooijen over de instroomopening van de Oude Maasarm.
Links de hoogwatergeul Ooijen en de Maas.


Langste liggers ter wereld
De nieuwe rondweg rond Wanssum vormt eveneens een ingrijpend deelproject. Kusters: “Het gaat hier om een 4 kilometer lange weg met drie rotondes, twee onderdoorgangen en een 69 meter lange brug, 10 meter boven de haven. De landhoofden maken we in het werk, de acht liggers van 69 meter lengte worden prefab aangeleverd. Het zijn de langste prefabliggers ter wereld. Het inhijsen zal medio 2020 plaatsvinden. Uniek is ook het 1 kilometer lange traject van en naar de brug, dat wordt uitgevoerd in verticale betonwanden in een esthetische kwaliteit. In totaal gaat het om 12.000 m2 van deze elementen. In de huidige N270 vervangen we een bestaande duiker door een 80 meter lange architectonische brug die we er pal naast bouwen om de 10.000 verkeersbewegingen per dag zo min mogelijk te hinderen. Over de te reactiveren Oude Maasarm realiseren we nog eens twee bruggen, zodat bewoners van Ooijen bij hoogwater ontsloten kunnen worden naar het achterland. Daarnaast realiseren we 2,5 kilometer aan nieuwe kadewanden in de dorps- en industriehaven van Wanssum en op enkele maatwerklocaties.”

Eind 2017 zijn de werkzaamheden begonnen en in 2020 wordt het hele project afgerond. “Behalve bescherming tegen hoogwater draagt de gebiedsontwikkeling bij aan de ontwikkeling van natuur en landschap en het vergroten van de leefbaarheid en economie in het gebied”, besluit Keesjan. De 540 hectare aan natuur wordt als één gebied ingericht en zal ‘zichzelf’ grotendeels onderhouden met het uitzetten van een bepaald soort runderen en paarden. 

Vervanging en renovatie in de infrastructuur

naamloos-3-kopieren
Lees het gehele artikel

We staan voor de grootste onderhoudsopgave in onze geschiedenis. De komende jaren vervangt en renoveert Rijkswaterstaat tientallen bruggen, tunnels, sluizen en viaducten. Veel daarvan zijn gebouwd in de jaren 50, 60 en 70 en dringend toe aan een opknapbeurt. Het gaat om een enorme klus waarbij samenwerking tussen de overheid en de markt belangrijker is dan ooit.


Jan Slager, directeur Vervanging en Renovatie bij Rijkswaterstaat en spreker op het congres Beheer en Onderhoud van infrastructuur.

Programma vervanging en renovatie

Met het Programma vervanging en renovatie voor bruggen, tunnels, sluizen en wegen wil het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de bestaande infrastructuur verjongen, vernieuwen en verduurzamen. Veel bestaande infrastructuur is tientallen jaren oud. In de tussentijd is niet alleen de infrastructuur veranderd, maar ook het transport en daarmee de belasting van onder andere bruggen en viaducten. Bij vervanging of renovatie van bestaande infrastructuur wordt gekeken naar het gebruik ervan in de toekomst. Hierbij wordt ook de (veranderende) omgeving en de impact hiervan op de infrastructuur meegenomen in de besluitvorming.

“Je kunt niet zomaar bestaande infrastructuur vervangen. Een brug bijvoorbeeld is ontworpen op basis van criteria waar die toentertijd aan moest voldoen. Een van de opties is om te bekijken hoe die brug nog tientallen jaren mee kan. In dat geval gaan we voor het verlengen van de levensduur. Slimme monitoring is in dit geval nodig. Dat kan met behulp van data. Op deze manier kun je verandering in belasting meten waardoor je kunt bepalen of onderhoud intensiever moet. Een andere optie is vervanging van de brug. In dat geval moet gekeken worden of er opnieuw voor eenzelfde brug moet worden gekozen, of dat de toekomst vraagt om iets anders.”

 

Bouw Instituut

Bron: Rijkswaterstaat. A16 en Van Brienenoordbrug over de Nieuwe Maas.

 

Prognose
Rijkswaterstaat maakt een prognose waarin wordt aangegeven wat er in de aankomende jaren moet worden vervangen of gerenoveerd. Dit gebeurt elke twee jaar en kan je zien als een soort APK keuring. Rijkswaterstaat heeft het wegennet en het waternet in beheer. “We moeten gaan bekijken hoe we dat gaan organiseren. We kunnen niet alles tegelijkertijd, want dan staat heel Nederland bij wijze van spreken stil. Samen met onze partners; gemeenten en provincies staan voor eenzelfde opgave.”

Voorkomen van storingen
Een van de merkbare gevolgen van ouder wordende infrastructuur, zijn storingen waardoor wegen en vaarwegen – tijdelijk – worden afgesloten. “De impact op het vaarwegennet en wegennet van storingen is groot, dus die wil je voorkomen. We hebben nog wel eens last van storingen. Bijvoorbeeld door motoren die aan het eind van hun leven zijn, of motoren waarbij te laat onderhoud heeft plaatsvonden. Dat kun je voor zijn met metingen, hierdoor kun je tijdig repareren. Hierdoor kun je het onderhoud doen op het moment waarop het gewenst is in plaats van wanneer het noodzakelijk is. Op deze manier veroorzaak je minder overlast voor gebruikers en de omgeving. Daarnaast levert dit vaak besparingen op.”

Data in de infrastructuur
Die storingen wil je zo veel mogelijk voorkomen. Monitoring van bijvoorbeeld de bruggen die nog niet op de lijst staan om te worden vervangen, kan dan helpen. “Die monitoring levert data op die iets vertellen over de staat van de brug. Die data stellen we beschikbaar aan de markt. Samen met de markt willen wij toewerken naar predictive maintenance, met als doel storingen voor te zijn.”

Innovatie in de infrastructuur
De onderhoudsopgave speelt niet alleen in Nederland, maar in een groot deel van West Europa waaronder Duitsland, Italië en België. Dit betekent dat Nederland in samenwerking met andere landen gezamenlijk kan optrekken als het gaat om innovatie in infrastructuur waardoor de levensduur hiervan verlengd kan worden. Zo wordt er wereldwijd vergelijkend onderzoek verricht naar slimme methodieken om met behulp van data voorspellingen te doen over de levensduur van infrastructuur.

Toekomstperspectief
“De vervanging en renovatie van infrastructuur in Nederland zal nooit klaar zijn. We kijken nu zo’n 30 jaar vooruit. Alles van vroeger moet nu vervangen of gerenoveerd worden. Als dat gebeurd is moet de infrastructuur worden aangepast die nu of recent gebouwd is. Naast renovatie heb je ook te maken met het reguliere onderhoud. Gezien deze opgave moeten we het anders gaan doen dan hiervoor. We moeten onderkennen dat het niet iets eenmaligs is waarmee we daarna klaar zijn. Dit betekent dat we structureler moeten gaan nadenken over het vervangen of renoveren van infrastructuur waarbij ook moet worden gekeken naar het gebruik in de toekomst, toekomstige functionaliteiten en nieuwe criteria zoals circulair en duurzaamheid. Hoe verder je vooruitkijkt, hoe ongewisser de toekomst. Wat betekent de opkomst van autonome auto’s en drones bijvoorbeeld voor de belasting van de infrastructuur in de toekomst? Dit soort vragen zijn nu in beeld, alleen de antwoorden hierop zijn nog niet te geven. Voor een deel denken we zelf na over mogelijke toekomstige scenario’s, maar we bespreken dit ook met de markt.”

Dialoog met de markt
“We zijn nu samen met marktpartijen aan het kijken hoe we deze opgave gezamenlijk gaan realiseren. Hierbij gaat het ook over beschikbare kennis en capaciteit die nodig zijn om de onderhoudsopgave te kunnen realiseren. Veel medewerkers gaan met pensioen de komende jaren. Tegelijkertijd leveren technische opleidingen niet voldoende potentiele nieuwe medewerkers af om dit gat op te vangen. Hier hebben niet alleen wij mee te maken, maar ook de marktpartijen.”

Prioriteiten stellen
“Geen idee of er voldoende financiële middelen voorhanden zijn om alle toekomstige opgaven te realiseren. Natuurlijk maken we een prognose, maar pas later krijg je op basis van uitgebreider onderzoek meer inzicht in de daadwerkelijke kosten. Op basis van technische urgentie, beschikbare capaciteit en financiële middelen en uiteraard de politieke keuzes daarin zullen we gaan prioriteren wat met voorrang moet worden vervangen of gerenoveerd. Uiteraard staat het waarborgen van de veiligheid hierbij altijd voorop.”