Tagarchief: Emmakwartier

Emmakwartier: verbinding tussen specifieke specialismen

dsc_3989
Lees het gehele artikel

In april 2018 is de boven- en ondergrondse klimaatadaptieve herinrichting van het Emmakwartier gestart, de werkzaamheden zijn in mei 2019 afgerond. Onderdeel van de herinrichting is het vervangen van de riolering en aanleg van een drainage-transportriool (DT-riool).

Wareco is als nationaal opererende specialist in stedelijk water, grondwater, droogte, omgevingsmonitoring en bodemonderzoek betrokken in alle fases van initiatie tot realisatie en beheer.

Duurzaam en klimaatbestendig inrichten
Het Emmakwartier is net als veel oude wijken in laag Nederland een risicovolle, technisch uitdagende omgeving. Met vooroorlogse bebouwing, voornamelijk gefundeerd op staal of houten paalfunderingen, ondiepe slappe klei-/veenlagen en hoge grondwaterstanden die leiden tot vochtoverlast in de woningen. Tegelijkertijd treden in droge (zomer)periodes lage grondwaterstanden op, die kunnen leiden tot zakkingen en/of droogstand van houten paalfunderingen. Ook is er weinig bovengrondse ruimte voor groen, grijs en blauw.

Deze binnenstedelijke complexiteit vraagt om een verbinding tussen specifieke specialismen. Bouwkundige kennis, civieltechnisch, (grond)watertechnisch en over droogte. Wareco heeft juist deze unieke combinatie van specialistische kennis en meetdiensten ingezet om de herinrichting, ondanks de complexe omstandigheden, als kans aan te grijpen voor het duurzaam en klimaatbestendig inrichten van de wijk. Met oog voor de bebouwde omgeving.

Wat is er uitgevoerd door Wareco:

  • vooraf uitvoeren van bodem- en grondwater- en geotechnisch onderzoek naar huidige en toekomstige situatie;
  • ontwerpen van praktisch uitvoerbare en beheersbare grond- en hemelwatermaatregelen;
  • monitoring voorafgaand, tijdens en ná de werkzaamheden om schade aan de bebouwde omgeving te voorkomen en bewoners gerust te stellen;
  • afstemming met omwonenden over het minimaliseren van schade aan de omgeving en verbeteren van de waterhuishouding in de wijk.

Onderzoek en ontwerp
DT-riool
In het grondwateronderzoek vooraf is de drainerende werking van het oude rioolstelsel beschouwd en het risico op het ontstaan van grondwateroverlast bij vervangen van huidig lekke riolering. Hieruit volgde dat bij de herinrichting grondwatermaatregelen noodzakelijk zijn, rekening houdend met klimaatverandering. Daarom heeft Wareco een totaalsysteem ontworpen (DT-riool):

  • Diameters variërend van 300 mm tot 600 mm, aanlegniveau van circa 0,6 m tot 0,9 m beneden de grondwaterstand;
  • Directe afvoer van regen- en grondwater op oppervlaktewater om hoge grondwaterstanden te voorkomen;
  • Drempels in de overstortputten zorgen dat het systeem in periodes met lagere grondwaterstanden regenwater langer vasthoudt. 

Door vroegtijdig onderzoek kwamen de risico’s snel in beeld en kon zo het ontwerp zonder verrassingen opgesteld worden. De bewoners zijn met Stadswerk072 bijgestaan in maatregelen tegen vochtoverlast. Door bewoners vroegtijdig te betrekken bij het grondwateronderzoek en de ontwerpmaatregelen is draagvlak in de wijk ontstaan. 

Omgevingsbewuste uitvoering
Tijdens de uitvoering is de risicovolle omgeving centraal gesteld. Een verlaging van de grondwaterstand direct naast vooroorlogse panden, met de slappe bodemlagen, leidt tot een zakkingsrisico en schade (naast uitloop werkzaamheden, reputatieschade, etc.). Voorafgaand aan de werkzaamheden is daarom een bemalingsadvies opgesteld conform het protocol BRL12010. In het bemalingsadvies is de praktische bemalingswijze vastgesteld. Onderdeel van de bemaling in deze risicovolle omgeving is de proactieve monitoring waarbij gezamenlijk met de aannemer, toezichthouder en monitoringspartijen de bemalingswijze is aan-/bijgestuurd. Grondwaterstandmetingen zijn hierin leidend geweest.

De monitoring heeft onder meer bestaan uit:

  • continue, realtime meetsystemen, verplaatsend met het werk mee in circa 30 peilbuizen direct naast de gevels in het bemalen wadzandpakket;
  • dagelijks in- en uitschakeling van de bemaling;
  • hoogtemetingen (300 stuks) om de nulsituatie vast te leggen. Metingen na afronding van de werkzaamheden geven inzicht in onverwacht opgetreden zakkingen.

Voor een vlotte uitvoering en vertrouwen richting bewoners speelt deze monitoring een belangrijke rol.

Evaluatie werking DT-riool
Na de werkzaamheden blijft Wareco tenminste 1 jaar de grondwaterstand verspreid over het gebied meten om inzicht te krijgen in de werking van het DT-riool. Zo kan er geëvalueerd worden in hoeverre de aanleg van het DT-riool na de rioolvervanging heeft geleid tot een klimaatbestendiger inrichting van de wijk of dat eventuele aanpassingen in het systeem noodzakelijk zijn.

Uitvoeringsrisico’s aan de voorzijde van het proces ingeschaald
Bij de herinrichting zijn kansen voor de inrichting van de ondergrond in een vroeg stadium opgepakt met Stadswerk072. Dit heeft geleid tot een totaalsysteem waarbij te hoge grondwaterstanden en regenwateroverlast worden voorkomen en hemelwater slim wordt vastgehouden en bij lage grondwaterstanden dient als aanvulling van het grondwater. Het ontwerpproces en uitvoering is zodanig ingericht dat uitvoeringsrisico’s aan de voorzijde worden ingeschaald en tijdens het werk zelf worden gemonitord. Dit heeft geleid tot een soepel en voorspelbaar verlopen uitvoering, geruststellend voor de omgeving. 

De nationaal opererende specialisten van Wareco op het gebied van grondwater, stedelijk water, bebouwing, ontwerp, uitvoering en monitoring vormen in het proces een hecht team. Dé unieke combinatie voor een duurzame uitvoeringswijze en klimaatbestendige inrichting. 

Een goede voorbereiding…

dsc_3994
Lees het gehele artikel

…is het halve werk. Sinds april 2018 is SCHOT Infra bezig met de herinrichting van het Emmakwartier in Alkmaar. Een ingrijpende klus voor de wijk, waarbij straten en trottoirs worden opgebroken om onder andere de riolering te vervangen en een drainagesysteem aan te leggen. De werkzaamheden worden dan ook gefaseerd uitgevoerd. Een gesprek met Fred Struikenkamp van SCHOT Infra over de voortgang van het project en de ‘unieke’ voorbereiding. 

De herinrichting van het Emmakwartier is onderdeel van het Open convenant Alkmaar, een initiatief van drie infra-opdrachtnemers, de gemeente en Stadwerk072, een bedrijf binnen de gemeente Alkmaar dat zich inzet voor een schone en leefbare stad. Doel van het convenant is om innovaties te stimuleren, faalkosten te reduceren en de kwaliteit van het eindresultaat te verhogen. “Ieder infraproject dat op de markt komt binnen het convenant, wordt vooraf doorgesproken”, vertelt Struikenkamp. “In een aantal sessies zitten we met Stadswerk072, de drie infra-opdrachtnemers, een afgevaardigde namens de wijkvereniging en een ingenieursbureau samen om al in de voorbereidingsfase alle puntjes op de i te zetten. Op basis daarvan wordt door het ingenieursbureau een bestek gemaakt en kunnen de drie infra-opdrachtnemers afzonderlijk een aanbieding doen. Voor het Emmakwartier kwam SCHOT Infra als laagste inschrijving uit de bus.”

SCHOT Infra

Speciale aandacht ging uit naar de bomen die niet mochten lijden onder de werkzaamheden.

 

Opgesplitst in 25 fasen
Het Emmakwartier is volgens Struikenkamp tot nu toe het grootste project binnen het convenant. “We hebben te maken met een grote schare aan stakeholders, waarvan de bewoners en schoolgaande jeugd verreweg de belangrijkste zijn. De werkzaamheden vinden gefaseerd plaats om enerzijds de overlast te beperken, maar anderzijds ook de veiligheid te kunnen garanderen. Zo stelt de brandweer bijvoorbeeld dat ze een woning tot minimaal 40 meter moeten kunnen bereiken. Dat betekent voor ons dat we maximaal 80 meter aan bestrating tegelijk mogen opbreken. Het hele werk werd zodoende opgesplitst in 25 fasen.” De uitdaging zat hem volgens Struikenkamp in het begin vooral in de krappe straatjes met veel kabels en leidingen in de ondergrond, bomen die niet mochten lijden onder de graafwerkzaamheden en de bereikbaarheid van de school. “Later in het project hadden we wat meer ruimte. Ook de verkeersmaatregelen waren een punt van aandacht vanwege de eenrichtingswegen in de wijk.”

Momenteel bevindt het project zich in de afrondende fase. “Tot op heden is alles perfect volgens planning verlopen. Met dank aan de goede voorbereiding uit het convenant, het werk stond vanaf begin goed op de rails. Dat werpt zijn vruchten af in de uitvoering”, besluit Struikenkamp. 

Van grond naar nieuwe grondstof

Lees het gehele artikel

Bij de herinrichting van het Emmakwartier komen de nodige soorten grond vrij. Om te voorkomen dat de wijk onbegaanbaar wordt, is GP Groot inzameling en recycling gevraagd deze grondsoorten op te bulken, in te keuren en te verwerken voor hergebruik. Ook het bouw- en sloopafval is naar een van de depots van het recyclebedrijf vervoerd. Een gesprek met Kees Kerssens, hoofd in- en verkoop van grond- en reststoffen.

GP Groot heeft in het voortraject met de gemeente Alkmaar (Stadswerk072) en Schot Infra afspraken gemaakt over de acceptatie van de partijen grond (zand, klei en veen) en bouw- en sloopafval die vrijkomen in het werk, alsmede over het aanleveren van menggranulaat voor de fundaties onder de wegen. “Gedurende de periode april 2018 tot april 2019 hebben wij in totaal zo’n 3.000 m3 aan vrijgekomen grond in ontvangst genomen”, blikt Kerssens terug. “De grondsoorten zijn in depot gezet, ingekeurd, afgezeefd en verwerkt tot schone grondstoffen. Het zand en veen is verwerkt tot tuingrond door de toevoeging van compost en bodemverbeteraars. De klei is geschikt gemaakt voor toepassing als bermgrond of dijkophoging. Hiervan is weer een deel ingezet binnen de gemeente Alkmaar.”

Op en top circulair
Schot Infra heeft de vrijgekomen grond telkens per as vervoerd naar de depots van GP Groot. “In veel gevallen werd menggranulaat op de ‘terugreis’ meegenomen. Dat maakt het circulaire plaatje compleet”, zegt Kerssens. “In totaal hebben we voor het Emmakwartier ruim 2.700 ton aan menggranulaat geleverd, het resultaat van het vermalen van puin, ook deels afkomstig uit het Emmakwartier. Alle vrijkomende afvalstoffen, zoals bouw- en sloopafval, pvc, hout, verpakkingsmaterialen, enz. hebben we ook ingezameld, gesorteerd en verwerkt. We verwerken in principe al het (bouw)afval tot bruikbare grondstoffen. En dat doen we inmiddels al meer dan honderd jaar met veel passie. GP Groot is leverancier van grond, compost en teelaarde. Daarnaast leveren we ook menggranulaat, beton- en asfaltgranulaat in diverse samenstellingen en zand en grindvervanger vanuit onze drie grondbanken in Alkmaar, Vijfhuizen en Middenmeer.”    

Alkmaar | Emmakwartier

emmakwartier-alkm-4
Lees het gehele artikel

Samen maken we de buitenruimte

Goed ontworpen, aangelegde en beheerde buitenruimte heeft een grote meerwaarde voor de leefbaarheid en de economische ontwikkeling van het stedelijk gebied.

Gemeente Alkmaar wil vanuit een duurzame sociaal maatschappelijk verantwoorde aanpak uitgroeien tot de complete en dynamische hoofdstad van Noord-Holland-Noord waar Leefbaarheid, Veiligheid, Bereikbaarheid en Werkgelegenheid in samenwerking met bewoners en bedrijven worden vormgegeven.

Open convenant Alkmaar
Vanuit die ambitie heeft de gemeente Alkmaar en Stadswerk de samenwerking met regionale partners gezocht. De kenniskring Alkmaar (GP Groot Infra, Van de Bult Grond- Weg- en Waterbouw, Schot Infra), Gemeente Alkmaar en Stadswerk 072 constateren dat er een impuls nodig is in de bouw waar het gaat om vernieuwing bij routinematige projecten. Die vernieuwing zou moeten leiden tot ‘doorbraak’- innovaties bij zowel opdrachtgever als opdrachtnemer en moet de verspilling, die veelal aangeduid wordt als faalkosten, terugdringen. Dit alles onder de voorwaarde dat de kwaliteit van de geleverde dienst tenminste gelijk blijft en de hinder voor burgers en bedrijven, als gevolg van de bouwwerkzaamheden, wordt teruggebracht.

De partijen hebben daarom uitgesproken om op een intensieve en open wijze gezamenlijk te willen werken aan samenhang, kennisontwikkeling en kennisdeling.

Emmakwartier

Convenantteam en inwoners werken samen in het project Emmakwartier.


Aanpak Duurzaam GWW
Projecten worden steeds ingewikkelder. Daarnaast wordt de omgeving waarin we projecten realiseren steeds complexer. Het multidisciplinaire karakter en de grootte ervan, vormen voor de civieltechnische ingenieur én de opdrachtgever een steeds grotere uitdaging.

Daarom zijn opdrachtgevers steeds meer bezig met professioneel opdrachtgeverschap. In de complexe infrastructurele werken kunnen marktpartijen al in een vroeg stadium van een project op een professionele en creatieve manier bijdragen. Daarnaast heeft de opdrachtgever een maatschappelijke verantwoordelijkheid bij de realisatie van het werk.

De Aanpak Duurzaam GWW is een proces­aanpak waarbij circulariteit en duurzaamheid, het liefst zo vroeg mogelijk, geïntegreerd worden in het proces van analyseren, afwegen, ontwerpen en specificeren. De nadruk ligt op het behalen van duurzaamheidswinst door de kansen per project te benutten. Door de samenwerking in het kader van het Open-convenant kunnen de aannemers in een zeer vroeg stadium hun kennis en ervaring inbrengen om zo maximale duurzaamheidswinst te realisaren.

Emmakwartier

Straat inwateren in het kader van verdichting als voorbereiding.


Emmakwartier Alkmaar
Aanleiding voor de herinrichting is de slechte staat van de riolering. Het vervangen van de riolering geeft Stadswerk072 gelijk de mogelijkheid om de wijk klimaatbestendig te maken. Het klimaat verandert met steeds hevigere buien tot gevolg. De huidige riolering is hier niet op berekend en kan het water niet snel genoeg afvoeren met (mogelijk) wateroverlast tot gevolg. Veel regenwater gaat op dit moment naar een rioolwaterzuivering. Met de aanleg van het nieuwe rioolsysteem behoort dit tot het verleden. Het hemelwater wordt afgevoerd naar de Nieuwlandersingel in plaats van naar de rioolwaterzuivering. Naast de aanplant van meer bomen in de wijk worden ook geveltuinen aangelegd.

Voorbereiding en aanbesteding
De duurzaamheidsaspecten c.q. prioriteiten, vooraf door Stadswerk072 vastgesteld, waar rekening mee gehouden diende te worden waren:      

  • Bereikbaarheid tijdens uitvoering van de werkzaamheden zowel voor bewoners, leveranciers, alsmede stadsreiniging
  • Bomen en groenvoorziening in de wijk
  • Water op straat minimaliseren
  • Natte kruipruimtes bij bewoners
  • Bewonersparticipatie i.v.m. overleg omtrent verschillende uitgangspunten
  • Monumentale panden
  • Politiek gevoelig project i.v.m. inbreidingsproject het nieuwe Emmakwartier
  • Complexe ruimte door de dichte bebouwing
  • Opslagruimte materiaal en materieel
  • Doorlooptijdverkorting en in 1x goed
  • Kabels en leidingen (de straat 1 keer open)
  • Coördinatie van het werk
  • Aanbestedingsprocedure
  • Respect en plezierIntegrale kosten

Het beheersen van de risico’s via de gebruikte methodiek Risman levert enorm veel op in afstemming rondom de technische en inhoudelijke vraagstukken, maar ook in relatie met de omgeving zoals bewoners en bedrijven binnen de projectscope. 

Het binnenstedelijk werken en omgaan met bewoners en bedrijven wordt steeds problematischer doordat in een beperkte ruimte veel belangen bij elkaar komen, waarbij ook politieke belangen een belangrijke rol vormen. De complexiteit vraagt om een duidelijke en heldere aanpak en eenduidige communicatie. Gezamenlijk met de bewonersvereniging is een bewoner gevraagd om als linking pin te functioneren en in hun belang als gespreksvoerder op te treden. Deze bewoner beschikt over een profiel dat uitstekend past bij de gevraagde rol: Gerespecteerde buurtbewoner, Communicatief sterk, Kennis van de wijk, Kennis van de openbare ruimte en vooral betrokken. Zij heeft dan ook een belangrijke rol gespeeld bij de risicosessies, de gesprekken met de bewoners, de bewoners informatieavonden etc. 

Het beheersen van de risico’s is ingestoken op Realistische planning, Faseringen van het werk, Beschikbaarheid en bereikbaarheid, Budgettering, Depot materiaal en materieel, Inrichting (verharding en groen). Door het gezamenlijk komen tot één plan van aanpak met een Voorlopig, Definitief en Uitvoeringsontwerp worden faalkosten en verspillingen voorkomen. Waarbij vooral ook veel gedoe en discussie rondom meer en minderwerk in de uitvoering (opdrachtgever/aannemer) wordt voorkomen. Het meer en minder werk wordt gereduceerd tot een minimum waardoor projectbegrotingen en ramingen weer op elkaar aansluiten. 

Emmakwartier

Aanleiding voor de herinrichting is de slechte staat van de riolering.

De gezamenlijke focus op de afgesproken kwaliteit van het werk en daarmee het vertrouwen om in het belang van eenieder samen met plezier te komen tot een goed projectresultaat met een positieve beoordeling van de omgeving, maakt dat het leuk is om in de GWW te werken en er trots over te vertellen.

Vier belangrijke leerervaringen:

  1. Respect en plezier. De daadwerkelijke uitvoering van dit werk in de binnenstad laat zien dat plezier en vakmanschap prima samengaan waarbij het elkaar kunnen aanspreken als de normaalste zaak van de wereld wordt beschouwd.
  2. Wees transparant en ga uit van een gezamenlijke inbreng. Breng de gezamenlijke risico’s en kansen in kaart. Werk aan een heldere borging in de beheersing en in het eigenaarschap. Voorkom verrassingen door regelmatig overleg.
  3. Zorg voor optimale rolverdeling naar de leefomgeving. In het omgevingsmanagement draagt de opdrachtgever tijdens de plan- en ontwerpfase de zorg voor de informatie naar de bewoners. Tijdens de realisatiefase berust de communicatie over techniek, planning en locatie bij de opdrachtnemer. In beide fases blijven opdrachtgever en opdrachtnemer betrokken bij de communicatie.
  4. Beleg vooraf haalbare verantwoordelijkheden in Kabels & Leidingen. De uitgangspunten kabels en leidingen worden door opdrachtgever helder in de uitvraag verwoord. Het voortraject, de inventarisatie van knelpunten en aanschrijvingen, worden door de opdrachtgever verzorgd.
  5. Bouw gezamenlijk aan je basiskennis en probeer te vernieuwen. Biedt de mogelijkheid om kennis op te bouwen en deze in de praktijk toe te passen.