Koningin Máximabrug
03:49
18-10-2016

Alphen a/d Rijn, Koningin Máximabrug | Energieneutrale brug met koninklijke allure

Kan een brug bijdragen aan duurzaamheid en leefbaarheid? Volgens de gemeente Alphen a/d Rijn wel degelijk. Met de nieuwbouw van de Koningin Máximabrug over de Oude Rijn laten ze zien dat het kan. De verkeersbrug met 2 x 2 rijstroken, een fiets- en voetgangersverbinding gaat primair bijdragen aan een verbetering van de mobiliteit en bereikbaarheid ter hoogte van de Hoorn en Hoogewaard-Gnephoek. Maar de brug heeft nog heel wat meer te bieden. 

Multidisciplinaire aanpak
Voor de realisatie van de brug hebben Mobilis TBI en haar samenwerkingspartners Aannemingsmaatschappij Van Gelder en Hollandia Infra de handen ineen geslagen. Met elk hun uitgesproken specialiteit, weten deze GWW-specialisten het bijzondere ontwerp van Syb van Breda & Co Architects (kunstwerk en beweegbare brug) en wUrck (landschappelijke inpassing), te vertalen naar een even esthetisch als technisch hoogstandje. “We werken deze multidisciplinaire opgave vanuit één team uit waarin de raakvlakken en specialiteiten de rolverdeling bepalen,” vertelt Rens Olij, projectleider bij hoofdaannemer Mobilis. “Met dit team zijn we vanaf de tenderfase samen opgetrokken. Daardoor lagen de raakvlakken tussen de verschillende disciplines de knelpunten en verwachtingen van meet af aan open op tafel.”

3D engineering
“Essentieel,” zo duidt Olij de integrale aanpak. “De technische uitdaging van elk UAV-gc contract is het vertalen van een ontwerpidee naar een realiseerbaar kunstwerk. Hier hebben we de ruimte gekregen om meerwaarde te creëren, zowel op technisch vlak als voor de gebruikers. De ambitie om een hele slanke en luchtige brug te bouwen, die ook nog eens energieneutraal is en met een grote landschappelijk waarde met een verblijfsgebied, dat maakt het een uniek project. Daar hebben we met elkaar heel goed over moeten nadenken. In de engineeringsfase hebben we alles in een 3D-model gezet om de raakvlakken te kunnen analyseren en clashdetectie uit te voeren. Zo hebben we vroeg in het project situaties die onoplosbaar leken binnen het team toch opgelost.”

Koningin Máximabrug

Op een matras
De Máximabrug ziet er opvallend slank uit. Dat is op zich ook een technisch hoogstandje. Daarnaast beschikt het over een uniek voegvrij dek, waarmee grote uitzettingen in het brugdek ondervangen worden. Een slanke conische paalconstructie en het ultraslanke brugdek met val, geven het haar uitstraling. Voor de constructie van de landhoofden heeft Van Gelder een paalmatras gemaakt. “Hiervoor hebben we 1.000 palen aan weerzijde van de brug in de bodem aangebracht waarop een 4 meter hoog constructief matras is gestapeld,” vertelt Stijn Maathuis van de Elburgse aannemer. “Dat matras bestaat uit (geo)doek gevuld met puin. Deze constructie geeft een uitermate stevig landhoofd waarop Mobilis de brug verder heeft gebouwd.” Naast de solide constructie heeft het paalmatras als voordeel dat het geen zetting geeft. Er kan dus direct worden doorgebouwd. “Snel en stevig,” zo omschrijft Maathuis deze bijzondere oplossing.

Mooi uitzicht
“Wij verzorgen ook alle primaire en secundaire infra rondom de brug,” vertelt projectmanager Stijn Maathuis. “Dat houdt in de toeleidende infra, zoals de op- en afritten naar de brug, fiets en wandelpaden en vervolgens ook alle openbare verlichting, de verkeersregelinstallatie en de geleiderail op de brug.” Van Gelder heeft ook de verantwoordelijkheid voor landschappelijke inpassing van de brug. “Daarvoor hebben we de expertise van wUrck ingeschakeld. Zij hebben op diverse plaatsen op en rondom de brug de kwaliteiten van het karakteristieke open landschap van de Oude Rijn een plek gegeven. Zo zijn er uitkijkpunten voor voetgangers en fietsers op en onder de brug.”

Energieneutraal
Met de toepassing van zonnepanelen wordt de elektriciteitsvraag van het project gedekt. “Niet alleen alle verlichting, maar ook de VRI en zelfs de bediening van het val worden hierdoor gevoed,” vertelt Maathuis. “De circa 250 drijvende panelen zorgen daarmee voor de complete energievraag van de brug. Daarmee is dit een prachtvoorbeeld van energieneutrale infravoorziening.”

Koningin Máximabrug

Verlichtingsplan
Belangrijk is ook de verlichting van en op de brug. “Hier is een uitgekiend verlichtingsplan voor ontworpen dat even functioneel als fraai is.” Zo krijgen de architectonische karakteristieke delen van de brug ook bij donker de aandacht. “Het aanlichten van de onderzijde van de brug en de opvallende staarten en LEDline in de brugleuning geven het’s avonds een prachtige uitstraling. En alles gevoed vanuit de zonnepanelen.”

Vorm bepalend
Rens Olij, Mobilis; “Het vaste deel van het brugdek ligt op prefab liggers, dat is een snelle en lichte oplossing. Tussen de liggers bevinden zich ingestort natte knopen. Zo voorkomen we de noodzaak van een onderslag onder het dek en bereiken we met aangepaste wapening vanuit de prefab liggers, het slanke dek. Een andere bijzondere oplossing noemt Olij de wijze waarop de pijlers onder de brug zijn gemaakt. “Zonder bouwkuip, omdat we de vaarweg zoveel mogelijk vrij moeten houden. Op de heipaal zijn bakken gemaakt, waarin de bekisting voor de poer en de uiteindelijk slanke conische pijlers zijn opgebouwd. De vorm was bepalende voor de techniek. Dat bood ons een extra uitdaging.”

Staartbrug
Hollandia uit Krimpen a/d IJssel heeft de twee beweegbare bruggen gemaakt. “Ook het bewegingswerk van de hydraulische installaties, de elektrische installaties en het besturingssysteem nemen we voor rekening,” vertelt Mark Bouman. “Het is een staartbrug, een type dat je niet heel veel ziet. Het openen van de brug functioneert met het wegdraaien van de staartkisten onder het brugdek. Dat ziet er spectaculair uit en is beeldbepalend voor de brug. Het geeft karakter.” Hollandia heeft ook de engineering van de twee stalen vallen verzorgd.

Koningin Máximabrug

Inhijsen van de vallen
De vallen zijn niet helemaal identiek. Er is sprake van een smaller val en een bredere variant. “We voeren de vallen vanaf het water aan,” aldus Bouman. “Ook hijsen we de vallen vanaf het water in.” Voorgaande is inmiddels gebeurd.

De voorbereiding van deze activiteiten zijn altijd omvangrijk en specialistisch werk. Maar binnen de gemeente Alphen gelden na het ongeval met de Julianabrug in augustus 2015, extra voorwaarden en richtlijnen om dit beheersbaar en veilig uit te voeren. “Dat we vanaf het water werken, daar is wel kritiek op. Maar het kan niet anders worden uitgevoerd. De afstand tot de beide landhoofden is te groot om met kranen vanaf de kade te werken. Daarom werken we vanaf pontons, met een verankerde 600 Tons rupskraan die in een enkelvoudige richting hijsen. Daarmee wordt het zwenken van de kraan voorkomen zodat de stabiele situatie van de kraan met ponton niet verstoord kan worden.”

Bekroond talud
Het verblijfsgebied onder de brug, in veel gevallen een donker en snel vervuild gebied, is bij de Máximabrug als een pluspunt ingericht. Door de losse brugdelen kan het zonlicht ook hier haar werk doen. Er zijn de uitkijkpunten met verblijfsruimte gemaakt voor fietsers en voetgangers. In het water is een bekken ingericht met waterzuiverende beplanting, die werken als een helofytenfilter of moerasfilter,” aldus Maathuis. “Er zijn trappen die een kortere route voor de voetgangers en fietsers van en naar het brugdek bieden. Ook het talud heeft wat extra’s gekregen. De klinkers in twee kleuren laten ‘Máxima 2016’ met een kroontje zien.” Eind 2016 wordt de brug in gebruik genomen.

 

Tekst: Anniek Heijs Beeldmateriaal: Mobilis, Hollandia, Van Gelder

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rondom civiele techniek & infrastructuur

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Over Mobilis

Slimmer verbinden, beter bouwen
Lees meer over Mobilis

GROND/WEG/WATERBOUW partners

De Klerk waterbouw