Zeegemaal Vijfhuizen tijdig klaar

Bij Hallum (Friesland) realiseert Jansma Drachten een visvriendelijk gemaal in de primaire waterkering van de Waddenzee. Zeegemaal Vijfhuizen verbetert straks de waterafvoer tijdens heftige regenval. Een vispassage zorgt ervoor dat bepaalde vissoorten gemakkelijk kunnen migreren van zout naar zoet water en andersom. De bouw is voorjaar 2017 gestart; eind 2018 is de oplevering.

“Een prachtig project, dat wel een paar uitdagingen kende”, vertelt Hessel Vogelvanger, projectleider bij Jansma. “Zoals de locatie, midden in de zeedijk. Omdat we daarin een gat moesten maken, hebben we de dijk tijdelijk verlegd zodat Friesland beschermd blijft tegen hoogwater.” Tevens wilde opdrachtgever Wetterskip Fryslân dat het gemaal een functioneel én esthetisch verantwoord geheel zou worden, een echte eyecatcher. Vogelvanger: “Dit betekende rondingen en schuine delen waarmee we in de bekisting rekening moesten houden. Ook loopt het dak, dat een stalen skelet heeft en met titanium en zonnepanelen bekleed is, parallel aan de vorm van de dijk, dus enigszins gebogen. Dit moest aansluiten op het beton.”

Gewiekst systeem voor vissen
Het gemaal, onderdeel van project Vijfhuizen, van zoet naar zout, bestaat uit een betonnen ‘schuivenkelder’ van 20 bij 5 meter en 8 meter hoog. Een stevige fundering van 300 prefab betonnen heipalen moet verzakken voorkomen. De betonnen ruimte bevat zes luiken met stalen schuiven die openen wanneer de pomp en twee vijzels gaan draaien. Het water stroomt dan via betonnen instroomkokers onder de dijk naar het gemaal. Aan de buitendijkse zijde bevindt zich het uitstroomgedeelte. De vispassage in het gemaal vormt de verbinding tussen zoet en zout water. De vissen zwemmen tot aan de ‘viswachtruimte’ van waaruit zij via periodiek vrij verval binnendijks kunnen zwemmen. Andersom kunnen ze altijd via de grootste visvriendelijke pomp in Nederland en regelmatig via de vijzels, de Waddenzee bereiken.

“Mede dankzij veel afstemming met Wetterskip Fryslân en de architect, evenals onze 3D-modellen, zijn we nu bezig met de bouwkundige afbouw. Verder wordt de elektrische installatie binnenkort aangelegd, zodat alles eind dit jaar gereed is”, aldus Vogelvanger.      

Tekst | Jansma Drachten  Beeld | DME Media
Uitgelichte afbeelding: 
Het hoogste punt van het zeegemaal is het gebogen staalskelet. Deze vormt de basis voor het dak dat bestaat uit titanium en zonnepanelen. Het hoogste punt is 11 meter boven NAP en steekt uiteindelijk 3 meter boven de dijk uit. Een opvallend en esthetisch geheel.