Zand storten langs de Zeeuwse kust

Om Nederland te beschermen tegen de gevolgen van de stijgende zeespiegel, voert Van Oord regelmatig kustverdedigings- en dijkversterkingsprojecten uit. Momenteel werkt het baggerbedrijf in opdracht van Rijkswaterstaat aan de Zeeuwse kust. Op drie locaties op het eiland Walcheren wordt in totaal 5,6 miljoen m3 zand gestort.

Sleephopperzuiger Volvox Olympia trekt veel bekijks van de vele strandtoeristen in Domburg. Het is dan ook een indrukwekkend gezicht als het imposante schip start met het zogenaamde ‘rainbowen’, het spuiten van een mengsel van zand en water in zee. Naast Domburg voert Van Oord ook een zandsuppletie uit in Westkapelle en Oostkapelle. Op de drie locaties wordt respectievelijk 0,9 miljoen, 2,4 miljoen en 2,3 miljoen kuub zand aangebracht.

Op natuurlijke wijze
Zandsuppleties zijn nodig om onze kust op peil te houden. Stranden en duinen vormen de belangrijkste bescherming tegen de zee. De stijgende zeespiegel leidt echter tot kleinere stranden en daarnaast verdwijnt er zand van de kust door de wind en de zee. Om de Nederlandse kustlijn op natuurlijke wijze intact te houden, wordt deze jaarlijks met circa 7 miljoen m3 zand versterkt. Zandsuppleties vinden zowel plaats op de vooroevers als op de stranden. Bij vooroeversuppleties, zoals hier in Zeeland, wordt het zand in zee gelost en op natuurlijke wijze geleidelijk naar het strand verplaatst door wind, getij en stroming.

Volvox Olympia Van Oord

Dumpbox 
Projectmanager Lucien Nuijten en superintendent Jan-Arie Huijgen geven leiding aan het project in Zeeland. Zij bepalen dagelijks waar en hoeveel zand er moet worden gestort door de Volvox Olympia. Huijgen: “Het winvak waar het schip zand ophaalt, ligt 10 kilometer uit de kust. Om zand op te zuigen, sleept de zuigkop van het schip over de bodem van de Noordzee. Het opgezogen zand wordt opgeslagen in het laadruim en vervoerd naar de werklocatie. Eenmaal daar aangekomen wordt het zand gelost in de dumpbox, een vak van 50 bij 50 meter dat vooraf nauwkeurig is bepaald.”

Dumpen en rainbowen
Dit lossen kan op drie manieren, maar in Zeeland worden twee methoden gebruikt: dumpen en rainbowen. Bij het dumpen wordt het zand aan de onderkant van het schip gelost. Op plaatsen waar het schip niet kan komen, wordt gekozen voor rainbowen, het spuiten van een mengsel van zand en water. “In Domburg kunnen we bijna alleen maar rainbowen,” vertelt Huijgen. “De zee is hier zo ondiep dat we alleen met hoog water vlakbij de kust kunnen komen. Het schip steekt volgeladen immers al 7,20 meter diep. In Westkapelle en Oostkapelle is het minder ondiep en kunnen we ook de andere losmethode gebruiken. De ondiepe zee is onze grootste uitdaging op dit project. Het vraagt het maximale van de stuurmanskunsten van de bemanning.”

Zand storten Zeeland Walcheren

24/7 aan het werk
Per keer kan de Volvox Olympia 3.000 m3 zand meenemen. Dat is relatief weinig als je het vergelijkt met de grootste sleephopperzuigers van Van Oord die tot wel 25.000 m3 kunnen vervoeren. Deze zijn echter, ook weer vanwege het ondiepe zeewater voor de Zeeuwse kust, op deze locatie niet inzetbaar. “We werken hier uitsluitend met de Volvox Olympia, die 24/7 aan het werk is. De planning van 35 weken is best krap. Om deze te halen, moet het weer niet teveel tegenzitten. Met harde wind komt het werk stil te liggen. De hoge golven maken het lastig om bij de kust te komen en het is bovendien gevaarlijk voor de bemanning.”

Zeebodem in beeld
Peilwerkzaamheden zijn noodzakelijk om het benodigde zand goed binnen de vooraf vastgestelde werkvlakken te verdelen. Stromingen en kolken zorgen voor zich verplaatsende zanddribbels en een daardoor voortdurend veranderende zeebodem. Van Oord maakt hiervoor gebruik van surveyvaartuig Aquarius. Drie keer per week peilt dit bootje de zeebodem en maakt met behulp van een Real Time Kinematic GPS positionerings- en multibeamsonarsysteem zeer gedetailleerde beelden van de bodem. De meetgegevens uit de peilingen worden verwerkt tot dieptekaarten. Op basis hiervan worden zogenaamde volumekaarten gemaakt waarop te zien is hoeveel kuub zand er nog binnen een werkvlak moet worden aangebracht. Dit bepaalt de volgende werklocatie voor de sleephopperzuiger. Na iedere peiling krijgt het navigatiesysteem van de Volvox Olympia een update. Met deze nieuwe informatie en online getijinformatie vertrekt het schip naar de volgende werklocatie.

Naast de drie Zeeuwse locaties bevat dit contract ook een opdracht voor de kustlijn tussen Bergen en Egmond. Van Oord zal hier in 2019 en 2020 een vooroeversuppletie uitvoeren.

Tekst: Margot Visser   |   Beeld: Van Oord