Monumentale sluis maakt zich op voor de toekomst

De doorvaart verbeteren en de wachttijden voor scheepvaartverkeer verkorten. Dat is wat Rijkswaterstaat beoogt met de bouw van een derde kolk behorende bij de Prinses Beatrixsluis in het Lekkanaal bij Nieuwegein.

Het sluiscomplex bevindt zich op de vaarroute Amsterdam-Rotterdam, waar steeds grotere binnenvaartschepen passeren. De nieuwe kolk – minimaal 270 meter lang, 25 meter breed en 5,8 meter diep – biedt hiertoe ruim voldoende capaciteit. Om deze uitbreiding mogelijk te maken, wordt het Lekkanaal ter plaatse van de kolk verbreed. Tevens worden er voorhavens en extra ligplaatsen in het kanaal aangelegd.

Sas van Vreeswijk
Dit omvangrijke project betreft een publiek-private samenwerking met DBFM-contract. De bouw duurt tot eind 2019. Daarna volgt een onderhoudsperiode van 27 jaar. Begin 2016 gunde Rijkwaterstaat de opdracht aan het consortium Sas van Vreeswijk, bestaande uit BESIX, Heijmans, Jan De Nul en investeerders RebelValley en TDP. “Op basis van onze kwaliteitsdocumentatie kwamen we als beste uit de bus,” vertelt projectdirecteur Boudewijn Bartholomeeusen van Sas van Vreeswijk. “Andere belangrijke beoordelingscriteria betroffen de invulling van het ontwerp, de beschikbaarheid van de sluis, risicomitigatie en prijs.”

Oorspronkelijke uitstraling
“In het ontwerp besteedden we veel aandacht aan ruimtelijke kwaliteit,” vervolgt Bartholomeeusen. “De Prinses Beatrixsluis heeft een monumentale status, maar in de loop der jaren is daar van alles omheen gebouwd. In samenwerking met een landschapsarchitect brachten we de oorspronkelijke uitstraling in het gebied terug.” Doordat de nieuwe sluiskolk wordt uitgevoerd met dubbele roldeuren in plaats van heftorens, manifesteert deze zich als een ‘snede in het landschap’. De roldeuren leveren bovendien een belangrijke bijdrage aan de beschikbaarheid van de sluizen. De tweede deur kan bij bijvoorbeeld technische problemen de functie van de eerste deur overnemen. Zo blijft de sluis gewoon functioneren.

Verbreiding kolk Lekkanaal Nieuwegein

Virtual reality
Ook wat onderhoud betreft, bieden de dubbele roldeuren voordelen. Het is immers mogelijk om onderhoud te plegen aan de ene roldeur, terwijl de andere roldeur operationeel blijft. Zo ondervindt het scheepvaartverkeer nauwelijks overlast. Bartholomeeusen: “Op dit moment werken we de onderhoudscomponent van het project uit in BIM. Daarbij maken we gebruik van een virtual reality tool. Hiermee kunnen onderhoudsmonteurs door het 3D-model van het sluizencomplex lopen en ‘ter plaatse’ kijken wat de optimale situatie is qua onderhoud en montage.”

Veel verschillende deelobjecten
Naast het ontwerp vergde de planning de nodige aandacht in de voorbereidingsfase. Met name de vele verschillende deelobjecten bleken planningtechnisch nauw met elkaar verbonden. Bartholomeeusen geeft een voorbeeld: “Voordat we aan het grondwerk voor de verbreding van het kanaal kunnen beginnen, moeten we zware verdedigingswerken verplaatsen. Het gaat hierbij om drie kazematten, een schutsluis, twee palengroepen en een duikerhoofd. Kazemat Vreeswijk-Oost, goed voor 1,2 miljoen kilogram, is op 22 februari verplaatst. Omdat dit Unesco-erfgoed is, moesten we omzichtig te werk gaan. Bovendien was het vergunningstraject behoorlijk spannend.” Vanaf september 2016 verrichtte Sas van Vreeswijk diverse bouwwerkzaamheden ter voorbereiding op het project. Zo werd de omliggende infrastructuur al zo veel mogelijk aangepast op de toekomstige situatie.

Sluishoofden, kolk, sluisdeuren
Begin 2017 startte de bouw van de nieuwe sluiskolk. Op 16 januari plaatste Sas van Vreeswijk de damwanden voor het eerste sluishoofd. Zodra de bouwkuip staat, komt er een drielaags stempelraam in. Vervolgens wordt de bouwkuip uitgegraven, het onderwaterbeton gestort en het betonwerk aangebracht. Inmiddels vindt ook de afstemming plaats met de E- en W-installateurs. “Aankomende zomer starten we met de bouw van de kolk,” zegt Bartholomeeusen. “Deze bouwen we op trillingvrij en geluidsarm aangebrachte diepwanden. Voor die diepwanden komt een vlakke voorzetwand, waartegen de bolders en dergelijke gemonteerd worden. Vervolgens graven we de kolk leeg. Op de bodem brengen we een onderwaterbetonvloer met schanskorven aan. Hierdoor kan het waterniveau in de kolk fluctueren en zijn er geen grondankers nodig. De sluisdeuren varen we volgend jaar in.”

Renovatie bestaande sluiskolken
De derde sluiskolk is naar verwachting in de eerste helft van 2019 gereed en in gebruik. Daarna start Sas van Vreeswijk, één voor één, met de renovatie van de bestaande sluiskolken. Bartholomeeusen: “Een van de grootste investeringen betreft de bouw van een nieuwe aandrijving. De oude aandrijving voldoet nog wel, maar met het oog op de toekomstige onderhoudskosten vervangen we deze door een nieuwe aandrijving met nieuwe kabels en een veilig en onderhoudsarm aandrijfsysteem.”

Vol vertrouwen 
Met nog ruim 2,5 jaar bouwen te gaan, is Bartholomeeusen vol vertrouwen over een goede afloop. “De synergie in het consortium, de transparante samenwerking met Rijkswaterstaat en de positieve belangstelling van de omgeving dragen bij aan een plezierige werksfeer en voorspoedig verloop van de werkzaamheden.”

Tekst: Patricia van der Beek   Beeld: Sas van Vreeswijk